Trăng Sáng Ngàn Vạn Dặm – Tung Hổ Khứu Hoa

Cô bé về đến lớp, thấy mọi người xúm lại nói chuyện. Đến gần nghe cô bé mới biết sau kỳ thi cuối kỳ sẽ có đợt phân lại lớp, học sinh giỏi ở lớp thường sẽ được chuyển lên, học sinh kém ở lớp chọn sẽ bị loại ra.

Điều này lại khiến mọi người lo lắng không yên.

Cậu học sinh ngồi chếch phía trước Minh Nguyệt là Trác Đằng, dáng người không cao, bình thường ít khi mở miệng, không phải vì kiêu ngạo như Trương Lôi mà là do cậu ta hướng nội. 

Nhà cậu ta có ba anh em trai, bố và các anh trai đi làm thuê bên ngoài, cậu ta là con út, học hành rất chịu khó. Minh Nguyệt từng gặp mẹ cậu ta ở thị trấn, một phụ nữ cao ráo, hay cười. Các bạn học ở thị trấn nói mẹ cậu ta là người không đoan chính, qua lại với hàng xóm.

Những chuyện ở thị trấn, đám trẻ con cũng biết đôi chút, đa phần là nghe người lớn trong nhà nói lại. Tóm lại, cái trấn Ô Hữu nơi Minh Nguyệt học cấp hai này có rất nhiều chuyện kỳ lạ và người kỳ quặc.

“Lý Minh Nguyệt, cậu cho mình mượn cuốn tư liệu làm văn được không?” Trác Đằng nói chuyện với con gái không nhìn vào mắt người ta, cứ như đang nói với không khí.

Minh Nguyệt muốn cười, đưa cuốn nhật ký cho cậu ta.

Trác Đằng quả thật rất chịu khó. Ví dụ, trong thời tiết lạnh như thế này, giờ tự học sáng cậu ta lại cởi áo khoác ra để đọc sách. Cậu ta nói chuyện với người khác thì rụt rè, nhưng đọc bài khóa lại rất to, vang dội cả tai, nhất định phải đọc đến mức mồ hôi đầm đìa mới thôi. Trác Đằng nói lạnh có thể giúp người ta tỉnh táo, nên cậu ta mới mặc như vậy. Các giáo viên đều nói đứa trẻ này có chí khí, chắc chắn sẽ làm nên chuyện.

Minh Nguyệt không nghĩ vậy. Mặc áo khoác vẫn có thể đọc bài khóa tốt, hà cớ gì phải tự khiến mình bị lạnh?

Tuy nhiên, cô bé vẫn rất khâm phục Trác Đằng. Dù không thể bắt chước cậu ta cởi áo khoác, nhưng cô bé có thể học hỏi tinh thần kiên trì, bền bỉ của cậu ta.

Kỳ thi cuối kỳ kết thúc, dù kết quả tốt hay xấu, sắp được về ăn Tết vẫn là một chuyện vui. Học sinh trong ký túc xá thu dọn đồ đạc, cuộn chăn màn lại.

Mọi người tiện thể dò đáp án, chốc chốc lại la lên một tiếng, chốc chốc lại thở dài. Chỉ có Trương Lôi là bình tĩnh nhất.

Khi Minh Nguyệt đang buộc chăn vào yên xe đạp phía sau, Trác Đằng đến trả sách cho cô bé.

“Cậu thi thế nào?” Trác Đằng cũng gầy nhom như con gà nhỏ.

Tay Minh Nguyệt bị dây thừng siết đỏ, cô bé vừa rên vừa gắng sức: “Cũng như bình thường thôi.”

Trác Đằng lo lắng: “Mình thi không tốt, dò đáp án sai nhiều lắm.”

Minh Nguyệt nói: “Chưa chắc đâu. Chờ qua Tết về sẽ biết, đừng lo lắng.”

“Mình không muốn đi làm công nhân. Mẹ mình nói, nếu mình không thi đậu cấp ba thì sẽ bắt mình tới Quảng Đông.” Trác Đằng nhìn về phía xa, ánh mắt bồn chồn, cứ như đang tự nói với chính mình: “Anh mình ở Quảng Đông, anh ấy nói ký túc xá còn không bằng trường mình, lúc nào cũng tăng ca, mệt lắm. Khu công nghiệp chỗ anh ấy có một nhà máy dệt, có lần bị cháy, thiêu chết mấy nữ công nhân, cháy thành quỷ đen hết rồi.”

Minh Nguyệt kinh ngạc hỏi: “Bị cháy mà không chạy sao?”

Trác Đằng nói: “Không biết nữa. Anh mình còn bị cướp giật túi xách, bên Quảng Đông loạn lắm.”

Minh Nguyệt không biết nên tin ai. Phạm Tiểu Vân lại nói đi làm thuê rất tốt.

Trác Đằng cứ nói mãi về chuyện ở Quảng Đông, Minh Nguyệt cũng ngại rời đi. Trác Đằng bình thường ít nói, hôm nay lại rất bất thường. Minh Nguyệt cảm thấy cậu ta quá lo lắng về điểm số.

“Cho dù lần này thi không tốt thì vẫn còn cơ hội mà. Chúng ta mới lớp tám thôi.”

Trác Đằng dường như trở nên giận dữ: “Lần thi này sẽ loại người đấy, rất quan trọng! Nếu thi hỏng là tiêu đời!”

Minh Nguyệt đành phải nói: “Cậu học chăm chỉ như thế, sẽ không sao đâu.”

Trác Đằng lầm bầm, cậu ta lại hỏi Minh Nguyệt có thể cho cậu ta mượn cuốn tiểu thuyết nào đó đọc trong kỳ nghỉ đông không. Họ đã lớn, không còn là những đứa trẻ chỉ biết chạy nhảy lung tung là thấy vui nữa. Tinh thần của họ cũng cần được bồi đắp. Miễn là sách gì có thể chạm vào, họ đều muốn ngấu nghiến: tiểu thuyết võ hiệp, ngôn tình, danh tác thế giới… Tóm lại, chỉ cần có chữ là đều muốn đọc thử. Chú Bát Đẩu nói đúng.

Minh Nguyệt hơi khó xử: “Sách này mình mượn của người khác, nếu là sách của mình thì mình có thể cho cậu mượn ngay. Hay là để mình hỏi thử đã, nếu được thì phiên chợ mùng sáu mình sẽ đưa cho cậu.”

Trác Đằng thất vọng bỏ đi.

—

Trong làng, ngoài phố, con người ta bắt đầu trở nên đông đúc hơn. Xe máy, xe ba gác chạy vui vẻ trên đường lớn. Hàng hóa Tết bày ra, trẻ con kéo nhau đi mua pháo hoa và đồ ăn.

Không có ai trong nhà họ Lý trở về, nhưng có một người họ hàng xa sẽ đến thăm. Minh Nguyệt phải gọi là ông họ.

Khi Lý Vạn Niên còn sống, hai người có mối quan hệ tốt. Chôn đạp một chiếc xe đạp khung ngang cũ kỹ. Chiếc xe cũng rất già cỗi. Nhà ông cách đó rất xa, mấy chục dặm lận. Mang theo quà, ông đạp một mạch đến nơi.

Quà không nhiều, một thùng sữa, một thùng bánh quy. Minh Nguyệt rất vui, có người thân đến thăm, nhà cửa trở nên náo nhiệt. Dương Kim Phượng giữ ông họ ở lại ăn cơm, ông cũng không từ chối, ngồi ăn cùng ba bà cháu.

Trên bàn ăn, họ chỉ nói những chuyện vụn vặt. Dương Kim Phượng hỏi người nhà ông họ đã đi làm thuê về chưa, sức khỏe thế nào. Ông họ hỏi thăm vài câu chuyện học hành của Minh Nguyệt, khen cô bé có triển vọng.

Lúc ra về, Dương Kim Phượng gói cho ông mấy miếng đậu phụ. Ông họ nhận lấy, rồi lén nhét hai mươi đồng tiền lì xì vào túi Đường Đường. Khi ông đi rồi cô bé mới biết.

Ống quần của ông họ bị tuột chỉ. Ông vừa mập vừa cao, khi đạp xe, ống quần cứ bay phấp phới. Cảm giác như cả người ông sắp làm bẹp lốp xe. Minh Nguyệt đứng ở cửa tiễn ông, cô bé đứng đó rất lâu. Minh Nguyệt cảm thấy ông cũng đã rất già rồi. Một quãng đường xa như vậy, không biết ông còn có thể đến được mấy lần nữa. Nhưng ông họ vẫn còn sống, còn ông nội cô bé thì không.

“Minh Nguyệt, tới nhà ông Hứa một chuyến.” Dương Kim Phượng gọi Minh Nguyệt vào, giao cho cô một việc.

Ông Hứa già cả, không con cái, sống một mình. Ông không bao giờ dám bật đèn trong nhà, cứ tối là lên giường ngủ. Ông nợ Dương Kim Phượng tám đồng tiền đậu phụ. Dương Kim Phượng bảo Minh Nguyệt đi đòi.

Món nợ vài đồng để đến Tết mà không trả thì không được.

Cánh cửa gỗ nhà ông Hứa rất thấp. Chậu, bát đũa, thậm chí quần áo cũng để dưới đất. Chiếc gối trên giường đen thui, không nhìn rõ màu gốc. Chăn màn cũng vón cục nằm cuộn tròn ở đó. Minh Nguyệt nhìn quanh căn phòng, không có chỗ đặt chân. Cô thấy ngại không dám mở lời.

Ông Hứa ngồi xổm dưới đất sắp xếp mớ ve chai lượm được: chai rượu, bìa giấy cứng và cả những túi ni lông người ta vứt đi. Tai ông không tốt, mắt cũng không tốt. Còn ruộng đất thì càng làm càng thấy vất vả, không còn chút sức lực nào. Cứ như là sức lực của con người có định số, đời này của ông Hứa sắp dùng hết rồi.

Ông Hứa vịn đầu gối đứng dậy, người cứ run rẩy. Ông đi đến đầu giường, lật tấm chiếu lên, lấy ra một cái túi màu đỏ, tay cứ run bần bật. Trong túi đựng tiền lẻ, có tiền giấy, có cả tiền xu. Ông Hứa tìm ra tờ năm đồng đưa cho Minh Nguyệt: “Mãi đến hai mươi bảy mới bán được ve chai. Ông vừa mua hai cân thịt heo rồi, chẳng còn mấy đồng. Lấy thêm mấy cân đậu tương bù vào được không?”

Minh Nguyệt nhận lấy tiền, gật đầu.

Ông lại bước đến góc phía đông bắc, bảo Minh Nguyệt giúp ông giữ cái túi. Cái túi đó là một chiếc túi ni lông bẩn thỉu người ta không cần nữa. Ông Hứa khom lưng cũng rất chậm. Ông định lấy đậu tương đong vào chiếc túi ni lông.

Trong lòng Minh Nguyệt đột nhiên dâng lên một cảm xúc mãnh liệt, một sự thôi thúc. Cô tự ý nói: “Bà cháu nói chỉ lấy năm đồng thôi.”

Cô chạy vụt ra ngoài, chạy một mạch về nhà. Đến cửa, cô do dự một lát rồi mới bước vào.

Dương Kim Phượng đang làm món chả viên, khói bếp mù mịt, Đường Đường thì đang nhóm lửa.

Minh Nguyệt đứng ở ngưỡng cửa nói: “Ông Ba chỉ có năm đồng. Con thấy ông ấy tội nghiệp quá, bảo là năm đồng thì năm đồng thôi.”

Dương Kim Phượng không quay đầu lại: “Con đúng là giỏi giang, ra vẻ hào phóng thay bà đấy.” Nhưng bà không hề nổi giận.

Minh Nguyệt thầm thở phào nhẹ nhõm.

Dương Kim Phượng lại nói: “Cầm lấy, lát nữa dẫn Đường Đường ra tiệm tạp hóa mua đồ ngon mà ăn.”

Đường Đường muốn mua pháo. Nhưng mua pháo thì có gì hay, tốn tiền nghe một tiếng nổ, không đáng. Minh Nguyệt vừa đi vừa làm công tác tư tưởng cho Đường Đường, nói mua pháo không bằng mua đồ ăn. Đường Đường không vui, con bé chỉ muốn chơi pháo thôi.

Quán tạp hóa mở ven đường, bán hàng dịp Tết. Những người đi làm thuê trở về, đám trẻ con lại có bố mẹ, cầm tiền trong tay, muốn mua gì thì mua. Những đứa trẻ mua đồ đi xa rồi, Đường Đường vẫn còn ngước nhìn theo.

Minh Nguyệt cũng nhìn. Những người đi làm thuê mặc quần áo mới, các bà các cô uốn tóc xoăn tít, áo khoác phao cổ lông xù lên, rất bắt mắt. Họ còn đi bốt cao cổ, trông rất tây. Đàn ông đứng bên đường hút thuốc, chuyện trò với người quen, không biết đang nói gì.

Cứ hễ ai đi làm thuê ở ngoài về, dịp Tết trông đều có vẻ sung túc hơn, mua sắm đủ thứ.

Đường Đường vẫn đòi mua pháo. Minh Nguyệt nhìn vào mắt con bé, chợt hiểu ra, pháo chính là danh tác thế giới của Đường Đường. Chẳng ăn uống được gì, nhưng tinh thần cần nó.

“Vậy mình mua một đồng thôi, không mua nhiều.”

Đường Đường vui vẻ chọn lựa.

Minh Nguyệt lại chọn thêm mấy viên sô cô la vỏ rượu và kẹo. Lúc trả tiền, người bán hàng cầm tờ tiền lên giơ cao soi dưới ánh nắng, rồi lắc lắc vài cái.

Động tác này Minh Nguyệt rất quen thuộc. Cô bé hơi luống cuống: “Tiền không đúng ạ?”

“Tiền giả rồi. Dương Kim Phượng đưa cho cháu à?” Người ta vừa hỏi, mặt Minh Nguyệt đã đỏ bừng, như thể cô bé cố ý dùng tiền giả vậy.

Bà chủ quán bĩu môi, ném tờ tiền lại cho Minh Nguyệt.

Người ta không nói gì nữa, nhưng ánh mắt ấy khiến Minh Nguyệt trong lòng càng khó chịu hơn. Cô bé cảm thấy mọi người đang nhìn mình. Đường Đường là trẻ con, giật lấy tờ tiền hỏi: “Chị, không tiêu được hả?”

Minh Nguyệt nắm lấy cổ tay Đường Đường, vội vã bỏ đi.

Năm đồng đó có thể mua được bao nhiêu thứ. Nghĩ đến đây, Minh Nguyệt cảm thấy vô cùng đau khổ, cô bé gần như muốn khóc. Có nên đi tìm ông Hứa không? Chắc chắn ông cũng bị người ta lừa. Một ông lão đơn độc, mắt kém tai nghễnh ngãng, ai muốn lừa ông chẳng khác nào giẫm chết một con sâu đậu, dễ dàng hơn nhiều… Quân lừa đảo trời đánh! Nỗi đau của Minh Nguyệt lại dâng lên sự phẫn nộ. Tại sao lại đi lừa một người đáng thương như vậy?

Bà nội cô bé không đáng thương sao? Năm đồng đó là do đậu phụ làm ra, đậu phụ là từ đậu tương mà có. Đậu tương từ đâu ra? Là do vất vả gieo trồng, vất vả thu hoạch, vất vả sàng sảy. Từ mùa xuân đến mùa thu, từng hạt từng hạt qua tay người, qua mắt người, đến khi vào túi mới chạm được mép tiền.

Hai lỗ mũi của Minh Nguyệt đầu tiên ngửi thấy mùi đậu nành nóng hổi, rồi mùi đậu phụ chua, cuối cùng là mùi tiền thoang thoảng. Tiền nằm trong lòng bàn tay, giống như đôi mắt già nua, mờ đục đang nhìn cô bé.

Cô bé dừng lại bàng hoàng rồi bật khóc.

Đường Đường không hiểu, con bé chỉ biết tiền giả không tiêu được, về đến nhà liền la toáng lên là tiền không tiêu được.

Dương Kim Phượng đang đun nước sôi ngoài sân để vặt lông gà, bà đứng dậy: “Sao thế?”

Mắt Minh Nguyệt nhìn xuống đất: “Thím Hà nói năm đồng ấy là tiền giả.”

Một lúc lâu sau, Minh Nguyệt nghe bà nội chửi thề một tiếng: “Đồ ăn vặt của hàng bán rong thì hai đứa khỏi ăn. Không mua nữa, chờ ăn cơm trưa.”

Hai chị em đều thấy rất chán nản.

Minh Nguyệt sợ Dương Kim Phượng bảo cô bé đi tìm ông Hứa, liếc nhìn bà rồi lại lảng đi. Bữa cơm này ăn cứ như đang ôm một quả bom trong lòng, không biết lúc nào sẽ phát nổ.

Dương Kim Phượng nói cô bé: “Tối qua con không ngủ à? Mặt mày sao cứ ủ rũ thế.”

Minh Nguyệt không dám lên tiếng. Dương Kim Phượng lại nói: “Ăn cơm xong đưa tiền cho bà.”

“Tới nhà ông Ba ạ?”

“Tìm ông già lòa đấy thì có ích gì?”

Năm đồng bị Dương Kim Phượng xé đi. Bà vừa xé vừa nói: “Con lớn tướng rồi mà tiền thật tiền giả cũng không phân biệt được, ăn cơm trắng đấy à.”

Trái tim Minh Nguyệt cũng bị rạch một cái. Cô nói: “Lần sau con sẽ biết.”

Dương Kim Phượng nói: “Còn có lần sau? Nếu có lần sau thì khỏi ăn cơm nữa!”

Năm đồng làm cả nhà đều không vui.

—

Con heo thật đáng thương, khiến người ta không nỡ nhìn, nhưng sườn heo lại thơm lừng, rất ngon miệng. Minh Nguyệt cảm thấy mâu thuẫn, đứng ngẩn ra nhìn vũng máu trên mặt đất. 

Cô bé chợt nhớ đến câu ‘quân tử cách xa nhà bếp’. Câu này là nói quân tử không nên chứng kiến sát sinh sao? Hay là quân tử không nên nấu ăn? Minh Nguyệt không có ai để hỏi, tiếp tục xem mổ heo.

“Cô nhóc, mau gọi bà cháu đến mua thêm miếng thịt đùi. Con heo hôm nay to lắm, mọi người đang tranh nhau mua này.” Chú Bát Đẩu mặc chiếc tạp dề da đen bóng nhờn.

Minh Nguyệt cười ngượng: “Mua rồi ạ.”

Bát Đẩu móc từ túi lớn tạp dề ra một nắm pháo hoa nói: “Cầm lấy mà chơi.”

Minh Nguyệt không nhận. Bát Đẩu cố nhét vào tay cô bé: “Chú biết bà cháu không phải người như vậy, cầm lấy cho Đường Đường chơi đi.”

Mặt Minh Nguyệt nóng bừng, cô bé vô cùng cảm kích chú Bát Đẩu. Cô bé nhìn chú, rồi nhận lấy pháo hoa.

“Cháu có nhớ bố mẹ không?”

“Không ạ.”

Bát Đẩu hơi sững sờ. Minh Nguyệt nói: “Chú chắc chắn nghĩ cháu giả vờ, nhưng cháu thật sự không nhớ. Trước đây còn nhớ, bây giờ thì không còn nữa.”

Bát Đẩu có vẻ không tin lắm. Minh Nguyệt thầm nghĩ, quả nhiên không nên nông nổi nói hết lời thật lòng với người ngoài, thật vô vị. Cô bé cảm ơn, mang pháo hoa về cho Đường Đường.

Ngay cả nhà cụ Vinh cũng trở nên náo nhiệt. Người đông, ngôi nhà cũng như trẻ lại. Minh Nguyệt đi ngang qua cửa nhà cụ, liếc nhìn mấy cái. Mọi người ngồi dưới ánh nắng, nói cười, uống trà, cắn hạt dưa. Con chó vàng nằm lim dim dưới chân người. Cụ Vinh ngồi giữa, cũng lim dim mắt.

Cụ không cần ra cổng trường mẫu giáo để ngắm nhìn con nít nhà người ta nữa. Ngay trước mắt cụ đã có mấy đứa trẻ rồi. Trẻ con nũng nịu trong vòng tay cụ, ngọ quậy như một chú cún con. Minh Nguyệt cũng muốn trở thành một chú cún con như vậy.

Đúng mười hai giờ đêm, mọi người đốt pháo. Tiếng bùm chíu vang lên liên hồi, đến cả chó cũng không dám sủa. Minh Nguyệt lại xé một tờ lịch trên tường, ném vào cái rổ.

Những ngày cũ đã qua, những ngày cũ của tất cả mọi người đã qua, sẽ không bao giờ trở lại.

Nhưng năm mới thì có gì khác với những ngày cũ đâu? Cô bé lớn lên ở làng này hơn mười năm, những thay đổi cô bé thấy chỉ là người đi làm thuê rời đi, rồi lại quay về. Rốt cuộc, cuộc sống nên thay đổi thành như thế nào? Minh Nguyệt đầy rẫy suy nghĩ, cô bé không nói với ai cả. Cô bé cảm thấy mình đã thay đổi. Trong thời tiết lạnh lẽo này, cô bé lại đột nhiên có một chút bồn chồn, nóng nảy, năm mới chẳng phải cũng giống như năm cũ sao?

Tương lai thật quá xa vời. Thi đại học là chuyện chẳng biết khi nào mới tới. Có lúc cô bé cảm thấy mình có thể làm nên chuyện lớn, nhưng không rõ tại sao có lúc lại cảm thấy có lẽ mình chỉ có thể đi làm thuê, tiêu đời rồi… Thế giới muôn màu muôn vẻ trong sách, không thể chạm tới, không thể với tới, thật khiến người ta thất vọng.

Tư tưởng của cô bé rất năng động, nhưng cơ thể lại chỉ có thể ở trong làng. Nhận ra điều này, Minh Nguyệt thấy hơi đau khổ. Cô bé viết nhật ký suốt cả kỳ nghỉ đông, viết không ngừng, ghi lại chính mình. Tận đáy lòng, cô bé còn thầm mong có ai đó đọc được cuốn nhật ký này, rồi phải thốt lên kinh ngạc: Hóa ra con bé này suy nghĩ nhiều đến thế, có nhiều kiến giải như thế, thật là phi thường!

Nhưng cô bé biết rõ, cuốn nhật ký sẽ không ai thấy. Mà dù có thấy, cũng sẽ không có bất kỳ lời khen ngợi nào mà cô bé mong muốn. Cô bé khao khát được người khác nhìn thấy, nhưng lại sợ bị nhìn thấy mà rước lấy sự chế giễu.

Cô bé cảm thấy như mình đã sống một ngàn năm, mười ngàn năm, nhưng chưa từng thốt ra một lời nào. Tất cả âm thanh của cô bé đều chỉ vang vọng trong đầu.

Chỉ có bà nội quan tâm cô bé, nhưng bà lại không biết khen ngợi cô bé. Cô bé khao khát một thứ tình yêu dịu dàng, tinh tế, thứ tình cảm này đều đến từ tưởng tượng, từ các tác phẩm văn học, là lâu đài trên không, khó mà nói được liệu trên đời có thứ tình cảm đó hay không. Chính vì nhận ra điều này mà cô bé cảm thấy vô cùng thất vọng.

Vào ngày đầu năm mới, Minh Nguyệt nằm mơ, có lẽ là do ban ngày cô bé đã viết nhật ký. Trong mơ, có người vuốt mái tóc mềm mại của cô bé, trò chuyện rất nhỏ nhẹ. Cô bé thấy xấu hổ, nhưng vẫn nắm lấy cơ hội nhanh chóng đáp lời. Đó là một giấc mơ rất đẹp. Điều đáng tiếc duy nhất là khi tỉnh dậy, Minh Nguyệt mới nhận ra người trong giấc mơ ấy thậm chí còn không có khuôn mặt.