Lên Đời - Mạnh Trung Đắc Ý

Cốc Kiều đã bán sạch sành sanh toàn bộ số đặc sản mẹ dặn mang biếu dì họ ngay trên tàu, bởi cô nghĩ đổi lấy tiền mặt rồi đưa cho dì sẽ thiết thực hơn.

Vừa về đến nơi, Cốc Kiều liền tới thẳng Đại Hồng Môn, giao mẫu thiết kế và da thuộc cho một xưởng gia công nhỏ để họ làm thử xem có ra đúng kiểu dáng cô muốn hay không. Cô cam đoan dù năm sản phẩm đầu tiên không đạt yêu cầu đi chăng nữa, cô vẫn sẽ trả đủ tiền công. Nếu thành phẩm khiến cô ưng ý, một đơn hàng lớn sẽ được đặt ngay sau đó. Vốn đã tìm hiểu kỹ từ trước, cô biết có những xưởng vì muốn giành được đơn hàng mà sẵn sàng ra trung tâm thương mại mua đồ có sẵn, gỡ mác rồi nhận vơ là của mình. Chính vì thế, cô cực kỳ cẩn trọng trong khâu kiểm tra hàng mẫu để đề phòng tình huống này.

Dự định ban đầu của Cốc Kiều là đợi thuê được một sạp hàng cố định rồi mới xin nghỉ việc, vậy mà ngay ngày đầu đi làm lại sau Tết, cô đã nộp đơn thôi việc.

Đồng nghiệp trong phòng ai cũng ngỡ cô tìm được chỗ nào tốt hơn, mãi đến khi Khương Khải nhận được danh thiếp mới ngã ngửa ra rằng cô bỏ việc để ra ngoài làm ăn. Cốc Kiều đưa danh thiếp cho tất cả mọi người, dặn sau này ai muốn mua găng tay hay áo khoác da thì cứ tìm cô. Khương Khải thấy cô đúng là dại dột. Trưởng phòng Thu mua vốn biết Cốc Kiều qua vụ chụp ảnh lần trước, lại nghe tiếng cô tháo vát nên khá có cảm tình. Khương Khải tin rằng, chỉ cần Cốc Kiều chịu khó vun đắp quan hệ một chút thì việc chuyển sang phòng Thu mua hoàn toàn nằm trong tầm tay. Một đứa con gái đi làm con buôn, dù kiếm được nhiều tiền hơn thì có vị thế xã hội gì đâu cơ chứ? Anh ta ra sức khuyên nhủ, bảo Cốc Kiều nhân lúc đơn xin thôi việc còn chưa được duyệt thì rút lại vẫn còn kịp.

Chú Viên cũng thầm đồng tình với Khương Khải, nhưng hễ nghĩ đến cảnh Cốc Kiều ngày nào cũng phải cun cút rót nước cho cả phòng thì lại thấy công việc này chẳng có gì đáng níu kéo. Ngắm nghía tấm danh thiếp, ông ta hỏi ngay vào vấn đề mình quan tâm nhất:

– Cháu bán những loại áo da nào thế?

Số là quê vợ chú Viên không có bán áo khoác da, cậu em vợ ở quê không mua được nên mới viết thư lên nhờ ông ta tìm giúp một chiếc. Chú Viên cũng đã lượn lờ khắp các cửa hàng ở Vương Phủ Tỉnh và Tây Đơn nhưng chỗ nào cũng hét giá trên trời. Cậu em mà gửi tiền trước thì đã đành, đằng này lại bắt ông ta ứng tiền túi mua hộ, nhỡ mua đắt không khéo lại sinh chuyện lằng nhằng.

Cốc Kiều hỏi:

– Chú cần loại da gì ạ?

– Miễn da thật là được.

Thật ra ông ta cũng không cầu kỳ, cốt chỉ mong xong chuyện với cậu em vợ.

– Vậy một tuần nữa chú cứ gọi vào số máy nhắn tin của cháu, cháu sẽ mang hàng đến tận nơi cho chú.

Hôm nộp đơn thôi việc, Cốc Kiều về nhà họ Lạc từ rất sớm. Cô soạn lại toàn bộ quần áo dì họ đã cho, những bộ đồ vốn đã được cô giặt sạch từ trước. Cô cẩn thận dùng bàn là ủi phẳng phiu từng chiếc một, rồi gấp lại gọn gàng đặt lên giường. Những ngày tháng đi bán dạo đã dạy cô rất nhiều điều, trong đó có cả cách gấp quần áo sao cho không hằn một nếp nhăn.

Vì công việc của Cốc Kiều do Châu Toản giới thiệu, đơn xin thôi việc của cô vừa nộp lên đã đến tai ông ta ngay lập tức. Thành ra, bà Lạc biết chuyện qua lời Châu Toản còn sớm hơn cả khi Cốc Kiều kịp thông báo chính thức. Trước Tết, Cốc Kiều chẳng hề đả động gì đến chuyện nghỉ việc, vậy mà vừa qua năm mới đã đột ngột nộp đơn. Chỉ có một khả năng duy nhất: bố mẹ cô đã phát hiện ra công việc này là do Châu Toản giới thiệu. Bà Lạc thầm rủa Lâu Đức Dụ đúng là đồ không ra gì, chuyện đã từ đời tám hoánh mà chỉ vì chút tự ái hão năm xưa lại nỡ lòng chôn vùi tương lai của con gái mình.

Tiếp đó, Châu Toản lại chuyển sang kể chuyện Cốc Kiều đi bán quần áo dạo. Bà Lạc ban đầu còn tưởng mình nghe nhầm, không kìm được phải hỏi lại:

– Cốc Kiều đi bán quần áo dạo suốt cả mùa đông á? Anh biết chuyện này từ đâu?

Cốc Kiều đi bán hàng suốt cả mùa đông, nhưng lại giấu bà bằng cái cớ đi học tiếng Anh sao? Tệ hơn nữa, Châu Toản lại là người hay chuyện trước cả bà. Bà Lạc phải im lặng mất nửa phút để tiêu hóa hết mớ thông tin này.

Châu Toản đã biết chuyện Cốc Kiều đi bán quần áo dạo từ một người bạn ngay trước Tết. Giờ cô lại nghỉ việc, nên ngoài lý do kinh tế ra, ông ta không nghĩ ra được lời giải thích nào hợp lý hơn. Mỗi khi thấy những người trẻ tuổi phải vật lộn mưu sinh chỉ vì bị bố mình làm liên lụy, ông ta lại bất giác nghĩ đến bản thân. Người đời đều khen ông ta ngày càng giống bố, nhưng mỗi lần nghe vậy, dù miệng mỉm cười, trong lòng ông ta chỉ thấy chua chát. Nếu năm đó bố ông ta không đặt cái sĩ diện hão lên trên tất cả, thì ông ta đã chẳng phải chịu nhiều khổ cực đến thế. Còn ông ta, ít nhất cũng không để người nhà phải chịu thiếu thốn về mặt vật chất.

– Nếu chị cô gặp khó khăn về tiền bạc, mà cô lại tạm thời không xoay xở được, tôi có thể giúp một tay. Khi đó tôi vẫn sẽ lấy danh nghĩa của cô để đưa cho bà ấy.

Dĩ nhiên, Châu Toản biết thừa Cốc Tĩnh Tuệ không hề kẹt tiền.

– Chuyện này tôi biết rồi, không cần anh bận tâm đâu.

Giọng điệu của Châu Toản khiến bà Lạc gai hết người, cứ như thể bà lo lắng cho chị mình bằng một người ngoài như ông ta vậy. Rõ ràng bà là người chủ động nhờ Châu Toản tìm việc cho Cốc Kiều, tức là bà đang giúp chị mình, còn ông ta chẳng qua chỉ nể mặt bà mà thôi.

Châu Toản giải thích:

– Cô đừng hiểu lầm. Kể cả thấy bạn bè cũ gặp khó khăn, tôi cũng sẽ ra tay giúp đỡ.

Bà Lạc ngắt lời:

– Đây là chuyện nhà tôi, tôi tự lo được.

Bà vừa nghe là biết ngay, dẫu miệng nói đừng hiểu lầm, nhưng thực chất Châu Toản đang trách bà đối xử với gia đình chị mình chưa đủ tốt.

Dập máy xong, bà Lạc cười khẩy. Trong cả nhà họ Cốc, có lẽ chỉ trước mặt bà, Châu Toản mới dám ra vẻ thánh nhân như vậy. Ông ta giúp bà có công ăn việc làm, gián tiếp vun vén cho cuộc hôn nhân của bà, rồi tự cho rằng đã bù đắp xong cho Cốc Tĩnh Thục thông qua việc này. Kể từ đó trở đi, trách nhiệm ấy mặc nhiên được chuyển sang cho bà. Và vì bà đã không làm tròn, nên giờ đây Châu Toản mới cho mình cái quyền lên mặt phán xét.

Ký ức tủi nhục năm xưa, khi phải cầm chiếc khăn len của chị họ đứng chờ ngoài cửa nhà Châu Toản, lại chực ùa về, nhưng bà Lạc chỉ cần nhẹ nhàng mân mê đôi bông tai ngọc trai là cảm giác khó chịu ấy liền tan biến. Bà không hối hận. Bởi lẽ, cái gọi là nghèo đến mức chỉ còn lại lòng tự trọng vốn chỉ là chuyện viển vông. Bà đã thấy nhan nhản những chuyện thế này trên đời: một kẻ dù ngu ngốc đến đâu, chỉ cần nắm chút quyền thế trong tay là có thể xoay một người nghèo khó nhưng thông minh như chong chóng. Đến lúc đó thì còn nói gì đến tự trọng với thể diện nữa? Người nghèo cảm thấy mình có lòng tự trọng, chẳng qua cũng chỉ là tự lừa phỉnh bản thân mà thôi.

Bà Lạc vẫn luôn cho rằng Cốc Kiều là một người thông minh, thậm chí là thông minh đến mức khôn lỏi. Giá như cô đừng khôn lỏi như vậy, mà giống chị họ hơn một chút, có lẽ bà đã đối đãi với cô tốt hơn rồi. Bởi lẽ, những người khôn lỏi thì thường chẳng mấy khi biết nhớ ơn người khác.

– Nếu không vừa ý về công việc đang làm, cháu cứ nói thẳng với dì. Còn nếu cần tiền, miễn là con số hợp lý, dì cũng sẽ giúp. Cớ sao phải lừa dối dì như thế? Đi bán quần áo dạo mà lại nói là đi học thêm tiếng Anh. Đến chuyện cháu nghỉ việc mà dì cũng phải nghe người ngoài nói lại. Người ta không biết lại tưởng dì bạc đãi họ hàng, thấy cháu mình cơ nhỡ mà không chìa tay ra giúp đấy!

– Có phải bố cháu xui gì không? Chuyện đời trước đừng để ảnh hưởng đến lớp trẻ các cháu. Với lại, cũng ngần ấy năm rồi, nên nhìn về phía trước mà sống chứ. Chú Châu của cháu tìm việc cho cháu cũng là vì nể mặt dì thôi.

– Chính vì muốn nhìn về phía trước nên cháu mới muốn tự lực cánh sinh, dì ạ.

Cốc Kiều rút một chiếc phong bì từ trong túi ra. Cô đã đếm đi đếm lại một nghìn tệ bên trong cả thảy năm lần, đến mức thuộc lòng từng nếp giấy, rồi mới cẩn thận bỏ vào.

Cốc Kiều chìa phong bì về phía bà Lạc, mở lời:

– Dì ơi, đây là một nghìn tệ năm ngoái dì cho nhà cháu vay. Cháu cảm ơn dì đã giúp đỡ gia đình cháu ạ.

Cô chẳng bận tâm người đời có coi trọng mình hay không, nhưng tuyệt đối không thể chịu được cảnh người khác xem thường mẹ mình, bởi mẹ cô vốn là người vô cùng xem trọng thể diện.

– Dì không cần số tiền này, cháu cứ giữ lại mà lo cho gia đình đi.

– Người ta thường giúp nhau lúc ngặt chứ không phải lúc nghèo, nhà cháu đã qua cơn bĩ cực rồi, dì cứ nhận lại đi ạ. Cháu biết sự giúp đỡ của dì không chỉ đánh giá ngần này, nhưng dù là họ hàng, cháu nghĩ tiền bạc cứ rạch ròi vẫn hơn, sau này qua lại với nhau cũng thoải mái.

– Nhà cháu qua cơn bĩ cực rồi? Qua rồi mà phải đi bán quần áo dạo để kiếm từng đồng bạc lẻ à? Mẹ cháu có biết chuyện này không?

– Bất kể cháu làm gì, mẹ cháu cũng sẽ ủng hộ cháu!

Bà Lạc nén giận, gằn giọng:

– Ủng hộ cháu? Ủng hộ một đứa con gái mười tám tuổi, bỏ một công việc tử tế để trườn mặt ra đường buôn thúng bán bưng à? Có người mẹ nào lại muốn con gái mình làm cái nghề đó! Mẹ cháu đã khổ cả một đời rồi, sao cháu không biết phấn đấu cho mẹ được nở mày nở mặt! Chỉ vì chút lợi lộc cỏn con trước mắt mà đâm đầu đi làm con buôn là sao!

Rồi bà hạ giọng hỏi:

– Chuyện cháu nghỉ việc là do bố cháu xui, phải không?

– Việc nghỉ làm là do cháu tự quyết định, và nếu biết chuyện, mẹ cháu cũng sẽ ủng hộ. Tự mình lao động kiếm tiền thì không có gì đáng xấu hổ cả.

– Cháu tự quyết định? Cháu muốn đi vào vết xe đổ của mẹ mình sao? Vốn dĩ có thể sống tốt hơn, lại đi chọn…

Bà Lạc không kìm được mà bật cười:

– Sống tốt mà cháu nói là dựa vào cái sạp hàng vỉa hè mà phất lên chắc? Cháu còn trẻ, phải biết nhìn xa trông rộng một chút chứ.

– Vâng ạ. Đời còn dài mà dì, rồi cháu và mẹ sẽ ngày càng khấm khá hơn thôi. Chẳng phải cuộc sống của dì cũng ngày một tốt hơn đó sao?

– Nếu dì cũng bồng bột như cháu thì liệu có được ngày hôm nay không? Hồi dì mới chân ướt chân ráo đến đây, không một ai cưu mang giúp đỡ, chẳng như cháu bây giờ đã có dì ở bên. Cháu tưởng một người ngoại tỉnh không nơi nương tựa muốn sống yên ổn ở chốn này dễ lắm chắc?

Để có được ngày hôm nay, bà đã phải cẩn trọng và nhẫn nhịn suốt bao nhiêu năm trời.

– Cháu biết cuộc sống tốt đẹp là thứ chẳng dễ gì có được, nên cháu sẽ càng cố gắng hơn nữa ạ.

– Cháu nghĩ cứ chịu khổ là sẽ khá lên được chắc? Mẹ cháu đã chịu bao nhiêu khổ cực rồi, giờ bà ấy ra sao?

– Cháu cảm ơn dì đã quan tâm đến mẹ. Cháu sẽ sớm lo cho mẹ được an nhàn. Quần áo dì cho cháu mượn dạo trước, cháu giặt ủi phẳng phiu và gấp gọn gàng cả rồi. Chỗ cháu bán hàng gần nhà bạn cháu hơn, nên cháu xin phép dọn đi ngay hôm nay ạ.

– Dọn đi? Cháu định dọn đi đâu?

– Đến nhà Trần Tinh ở hẻm Chân Kim, lần trước cháu có thưa với dì rồi ạ.

Bà Lạc liếc nhìn đống quần áo cũ đã được xếp gọn gàng, rồi lại đưa mắt sang chiếc áo bông Cốc Kiều đang mặc. Chỉ cần nhìn qua, bà cũng biết thứ áo ấy chỉ được cái mẽ ngoài chứ chất lượng chẳng ra gì.

– Cháu đang tỏ thái độ với dì vì dì không mua nhiều quần áo mới cho cháu đấy à? Mấy bộ này dì cũng chỉ mới mặc có vài lần. Cháu nghĩ đồ mua ngoài vỉa hè tốt hơn mấy thứ này sao?

– Cháu biết quần áo của dì vừa tốt vừa đắt tiền hơn những thứ cháu mua bây giờ. Nhưng cháu vẫn quen mặc đồ của mình hơn, làm thế cháu thấy thoải mái hơn ạ.

– Thoải mái? – Bà Lạc lặp lại.

Một người bị cái nghèo xô về phía trước, đầu óc lúc nào cũng phải tính toán từng hào từng cắc, bị đồng tiền trói buộc đến ngạt thở, thì lấy đâu ra hai chữ “thoải mái”? Bà tin rằng chẳng bao lâu nữa, Cốc Kiều sẽ phải hối hận và tự quay về đây. Sống ở nhà bà đã lâu, cô làm sao biết cuộc sống ngoài kia vất vả đến nhường nào. Nếu có thể tự mình đứng vững thì trên đời này làm gì có ai lại muốn dựa dẫm vào kẻ khác?

Thế nhưng, ánh mắt của Cốc Kiều đã chặn đứng những lời bà Lạc chực thốt ra. Cô quả không hổ danh là con gái của chị họ bà, đang vì mẹ mình mà đánh cược một phen. Hóa ra bấy lâu nay, bà đã luôn xem thường cô cháu gái này.

Cô cúi đầu chào bà Lạc, thái độ bình thản như thể cuộc nói chuyện vừa rồi không hề có chút căng thẳng nào.

– Nếu sau này gặp khó khăn, cháu cứ quay về đây bất cứ lúc nào.

Ngày xưa, chị họ luôn miệng bảo bà: “Đây chính là nhà của em”. Ấy vậy mà sau này, chính bà lại là người chán ghét nơi ấy đến độ chẳng buồn quay về. Nhiều năm sau, như một sự đáp trả trớ trêu, bà lại nói với Cốc Kiều y hệt câu nói đó.

Lúc đến, hành trang của Cốc Kiều vốn chẳng nhiều nhặn gì, nên khi đi cũng chỉ gọn nhẹ bấy nhiêu.

Người không nỡ để cô đi nhất chính là nhóc Tư, bởi trong nhà, cậu vốn chẳng hợp tính anh Hai và chị Ba.

– Chị họ, chị đi đâu thế? Chị có hay về chơi với em nữa không?

– Tết năm sau chị sẽ đến thăm và lì xì cho em một phong bì thật to nhé!

Cốc Kiều tin rằng, rồi đây cuộc sống của mình sẽ ngày một tốt hơn.

Khi tiết trời sang xuân, những chiếc áo khoác da heo của Cốc Kiều bỗng bán đắt như tôm tươi. Cô bắt đầu bỏ sỉ cho các quầy hàng với giá tám mươi tệ một chiếc, để họ bán lẻ ra với giá một trăm tệ.

Chuyện buôn bán phát đạt đến mức khiến Cốc Kiều đầu tắt mặt tối hơn cả hồi còn làm hậu cần. Mỗi đêm, cô mệt đến mức cứ đặt lưng xuống giường là ngủ say như chết. Dưới gối lúc nào cũng thủ sẵn một cây dùi cui điện và một con dao bấm. Trước khi ngủ, cô còn cẩn thận đẩy tủ ra chặn cửa ra vào để đề phòng trộm cắp. Bấy giờ, cô cũng đã dọn khỏi nhà họ Trần, thuê hai gian phòng liền kề nhau, một để ở, một làm kho chứa hàng.

Nghe phong thanh tin áo khoác da bán ở vùng biên sẽ được giá hơn, Cốc Kiều bèn quyết đánh liều một chuyến. Thật không ngờ, trên chuyến tàu tới Erenhot, cô lại tình cờ gặp lại đôi vợ chồng trung niên lần trước.

– Cháu đi một mình thôi à? Anh họ không đi cùng sao? – Người đàn ông trung niên hỏi.

Nhưng rồi dường như biết mình lỡ lời, ông vội chữa cháy:

– Thôi, cũ không đi thì mới không tới.

Cốc Kiều lặng lẽ nhìn ra ngoài cửa sổ. Nắng xuân rực rỡ ngoài kia sao mà rạng rỡ quá, rọi thẳng vào mắt, khiến cô bất giác hoe lệ.

Lời tác giả

Truyện được chia thành ba quyển ứng với ba giai đoạn. Chương này là chương kết của quyển một. Hai quyển sau sẽ không dài bằng quyển đầu.