Lên Đời - Mạnh Trung Đắc Ý

Mùa đông năm 1994, giai điệu ca khúc Nước vong tình vang vọng khắp phố phường, tựa hồ như bao nhiêu nước vong tình đều đang hợp sức rót hết vào tai Cốc Kiều.

Chiếc van vàng của Cốc Kiều đỗ trước Cửa hàng phần mềm Cốc Giai. Tháng Năm năm nay, cửa hàng mới của cô đã chuyển về địa chỉ này. Cô vốn nhắm trúng vị trí đắc địa này từ lâu, vừa hay tin người thuê cũ trả mặt bằng là xách túi tiền đến ký hợp đồng ba năm với chủ nhà ngay lập tức. Nơi này rộng rãi, đủ để phân chia các khu vực phần mềm riêng biệt, lại nằm ngay góc ngã tư, không chỉ có vị trí bắt mắt mà còn tiện đỗ xe. Toàn bộ phần trang trí cửa hàng đều do một tay Cốc Kiều lo liệu, ngay cả kích thước của kệ hàng và giá trưng bày cũng được cô quy chuẩn hoá.

Chỗ này khác xa mặt bằng trước kia Cốc Kiều thuê, nơi vốn chẳng giáp mặt đường, cũng chẳng phải tầng trệt, mà chỉ là một gian phòng hơn mười mét vuông khuất nắng trên tầng hai, ban ngày cũng phải bật đèn.

Sau ngày 6 tháng 3 năm 1993, doanh số bán thẻ chống vi rút quả nhiên tăng vọt. Thế nhưng trong vòng một tháng, thẻ V36 của Cốc Kiều chỉ bán được chưa đầy ba trăm chiếc. Phần lớn trong số đó là do cô đích thân đứng bán tại đại lý trong thời gian đầu. Đến khi cô không còn túc trực ở đó mà dồn hết tâm sức cho dây chuyền sản xuất, doanh số V36 mỗi tuần chỉ tăng lèo tèo vài chiếc.

Cốc Kiều đã trữ sẵn năm nghìn sản phẩm, thậm chí còn chạy đến Hoa Cường Bắc gom thêm một lô linh kiện vì sợ cháy hàng, nhưng rốt cuộc tất cả đều nằm phủ bụi trong kho.

Cốc Kiều và bên đại lý hẹn quyết toán mỗi tháng một lần. Thế nhưng khi nhìn vào doanh số tháng ấy, cô cứ ngỡ mình nhìn nhầm. Cô thắc mắc:

– Sao doanh số lại chỉ có ngần này?

Gã đại lý thản nhiên đáp do thị trường ảm đạm, khách không mua thì gã cũng đành chịu. Cốc Kiều sinh nghi, bèn bỏ ra năm mươi tệ thuê một sinh viên đến cửa hàng đó hỏi mua thẻ, lúc này mới vỡ lẽ mình đã bị chơi xỏ.

Khi khách hỏi mua thẻ chống vi rút, sản phẩm của Cốc Kiều hoàn toàn không nằm trong danh mục được giới thiệu. Thậm chí khi cậu sinh viên kia nhất quyết đòi mua V36, gã đại lý vẫn cố chào mời loại khác.

Cốc Kiều đến chất vấn, nhưng gã đại lý một mực chối bay chối biến. Mãi đến khi cô tung ra đoạn băng ghi âm, gã mới chột dạ, không dám lu loa cô vu khống mình nữa. Tuy nhiên vẻ chột dạ ấy cũng chẳng kéo dài lâu, gã liền trơ tráo bật lại:

– Cô không muốn tôi làm đại lý nữa thì dẹp. Tưởng tôi thiết tha gì cái mối làm ăn của cô chắc!

Kế hoạch ban đầu của gã đại lý là mỗi chiếc thẻ bán ra sẽ trả cho Cốc Kiều một trăm tệ, còn gã lo phần quảng cáo, viện cớ thẻ chống vi rút của cô chẳng có chút tiếng tăm gì trên thị trường.

Cốc Kiều không đồng ý với phương án đó. Cô hỏi gã định bán giá bao nhiêu, gã đáp đó không phải việc của cô. Thừa biết giá bán lẻ mỗi chiếc thẻ không dưới hai trăm năm mươi tệ, Cốc Kiều đề nghị tự lo toàn bộ khâu quảng cáo, bao gồm cả làm biển hiệu, và bán lại cho gã với giá hai trăm mười tệ một chiếc. Cô tính toán mức giá này dựa trên lợi nhuận bán áo khoác da trước đây. Nếu không phải đến vùng biên buôn bán, một chiếc áo khoác bán giá tám mươi tệ thì cùng lắm chỉ lãi được mười tệ, có lúc muốn đẩy hàng nhanh thì đến lãi năm tệ cũng bán.

– Cô đừng nhắc đến cái thẻ chống vi rút vô danh của mình nữa. Ngay cả phần mềm có tiếng tăm, giá giao cho đại lý cũng chỉ bằng nửa giá bán lẻ thôi. Có ai đi buôn như cô không! Tôi nói thẳng nhé, cái giá này của cô có mang đi đâu bán cũng ế chỏng gọng thôi.

Đến kẻ ngốc cũng hiểu người ta phải ưu tiên bán món lãi hơn trăm tệ, còn thứ chỉ lãi bốn mươi tệ thì vứt xó.

Cốc Kiều nhổ toẹt vào gã đàn ông đang nói luôn mồm kia, cũng chẳng buồn hỏi tại sao chê lãi ít mà gã vẫn nhận làm đại lý. Qua màn liến thoắng tới văng nước miếng của gã, cô đã hiểu sở dĩ gã nhận mà không bán, cốt để bớt đi một đối thủ cạnh tranh, lại thêm tiền đặt cọc của cô gần như bằng không. Quảng cáo thì có sẵn, bán được cái nào lãi cái đó, chẳng mất mát gì. Mấy đại lý khác chắc cũng cùng một giuộc.

Tháng 4 năm 1993, Cốc Kiều chất hết số thẻ chống vi rút ế ẩm cùng mấy tấm biển quảng cáo tự làm lên chiếc van vàng, rồi phóng thẳng đến trung tâm môi giới bất động sản ngay trong ngày để thuê mặt bằng.

Trong lúc Cốc Kiều chạy đôn đáo tìm mặt bằng mở cửa hàng, ngày nào Bành Châu cũng gọi điện khoe khoang chuyện kiếm bộn tiền ở Hải Nam. Qua điện thoại, anh ta vừa thao thao bất tuyệt về việc mình hốt bạc thế nào, vừa tiếc rẻ cho Cốc Kiều vì không phất lên nhanh như mình.

Cốc Kiều cũng chạnh lòng tiếc nuối vài phút, rồi lại lao vào chiến dịch quảng bá cho thẻ chống vi rút.

Cửa hàng đầu tiên thuê quá vội vàng, nhưng nhờ mức giá cạnh tranh và chương trình bốc thăm trúng thưởng hấp dẫn nên cũng bù đắp được hạn chế về địa điểm.

Ngay cả cửa kính sau của chiếc van vàng cũng được Cốc Kiều tận dụng triệt để làm nơi quảng cáo. Cô dán dòng thông báo “Mua thẻ chống vi rút trúng tivi màu 29 inch” ở khắp mọi nơi.

Khi chiếc card V36 thứ hai nghìn được bán ra, Cốc Kiều đã định bụng lần tới Bành Châu gọi điện khoe khoang, cô sẽ cho anh ta biết rằng không chỉ buôn đất mới hái ra tiền, mà bán thẻ chống vi rút cũng hốt bạc như thường.

Nhưng cô còn chưa kịp báo tin vui thì đã nghe Bành Châu kể rằng anh ta không chỉ mất sạch số tiền kiếm được ở Hải Nam mà đến vốn liếng cũng chẳng còn.

Cũng chính tại cửa hàng cũ kỹ, ít khi thấy ánh mặt trời ấy, Cốc Kiều đã thu về khoản lãi ròng một trăm năm mươi nghìn tệ từ việc bán thẻ V36. Khi cô chia cho Tiêu Già một nửa số đó, cậu cứ chối đây đẩy vì lần đầu tiên được nhìn thấy nhiều tiền mặt thế.

Mãi về sau Cốc Kiều mới biết, Tiêu Già đã đem toàn bộ số tiền đó cho Triệu Việt vay. Tháng 6 năm 1993, bong bóng bất động sản khổng lồ ở Hải Nam vỡ tan, Triệu Việt và anh trai cũng không thoát khỏi kiếp nạn này.

Thế nhưng, thời hoàng kim của V36 cũng chỉ kéo dài vỏn vẹn ba tháng. Tiêu Già bận tối mắt tối mũi với dự án lớn của viện nghiên cứu, chẳng còn thời gian phát triển phiên bản mới, khiến V36 nhanh chóng bị các đối thủ vượt mặt. Dù tiếp tục bán hạ giá thì vẫn tiêu thụ được và có lãi, nhưng sau một đêm trằn trọc, Cốc Kiều quyết định từ bỏ. Kinh doanh thẻ chống vi rút không phải cứ bán xong là phủi tay, ít nhất phải bảo hành một năm. Một sản phẩm đã lỗi thời sẽ không thể chống lại các loại vi rút mới trong tương lai, lỡ xảy ra sự cố hàng loạt thì rắc rối to.

Nhưng xe vừa vào đến làng thể thao Á vận hội, Cốc Kiều đột ngột quay đầu, phóng thẳng ra ga tàu. Cô mua vé đi Vũ Hán, từ Vũ Hán đến Tr**ng S*, rồi lại sang Quảng Châu. Cốc Kiều lân la khắp các con phố máy tính ở những đô thị lớn. Cô đi mòn gót từ cửa hàng này sang cửa hàng khác, cuối cùng lại từ Quảng Châu xuôi về Thâm Quyến. Cuốn sổ tay nhỏ của cô ghi chi chít tên các phần mềm bán chạy nhất trên thị trường. Cốc Kiều ôm một chồng phần mềm từ Hoa Cường Bắc, bắt xe khách từ Thâm Quyến sang Quảng Châu, rồi lại từ Quảng Châu ngược về Bắc Kinh. Về đến nơi, cô tiếp tục tới Trung Quan Thôn lượn thêm mấy vòng.

Quả thực Cốc Kiều không biết gì về nghiên cứu phát triển, nhưng lại sành sỏi việc thu mua và bán hàng. Các cửa hàng trên phố hầu hết đều bán phần mềm đi kèm máy tính, coi đó là sản phẩm phụ, còn máy tính mới là sản phẩm chủ lực. Nhưng cô lại quyết định mở một cửa hàng chuyên bán phần mềm.

Cốc Kiều đặt mua tất cả các loại báo chí liên quan đến máy tính, mỗi loại một tờ. Cô không bỏ sót mẩu tin nào, đặc biệt là các mục quảng cáo. Cô không chỉ bán những sản phẩm đã có tiếng, mà còn chủ động tìm kiếm những phần mềm vừa mới được phát triển. Những sản phẩm tốt, đã có chỗ đứng có thể mang lại nguồn thu ổn định, nhưng muốn vượt mặt các cửa hàng xung quanh thì chỉ vậy thôi là chưa đủ.

Cốc Kiều đăng một mẩu quảng cáo tìm đối tác trên một tờ báo về công nghệ thông tin, giới thiệu mình là người dày dạn kinh nghiệm bán hàng và tiếp thị sản phẩm mới, ngỏ ý tìm kiếm đối tác. Ban đầu Cốc Kiều định viết là “cùng nhau phát triển”, nhưng trước khi gửi đi, cô đã xóa hai chữ “phát triển”. Bởi cô hiểu rằng, những người ấp ủ sản phẩm mới và mang hoài bão lớn thường có xu hướng tìm đến những đối tác đã có sẵn hệ thống vận hành chuyên nghiệp hơn.

Tiếng gọi “Giám đốc ơi!” kéo Cốc Kiều trở về với mùa đông năm 1994.

Bé Điền – một nhân viên trong cửa hàng, hớt hải nói:

– Giám đốc ơi, hình như ban nãy Lâm Hải Xuyên có ghé cửa hàng mình xem phần mềm đấy ạ. Không ngờ ngoài đời anh ấy cao thế, trên ti vi nhìn không ra luôn.

– Cậu ta đến lúc mấy giờ?

– Khoảng mười rưỡi ạ.

– Mười rưỡi?

Cốc Kiều thoáng ngạc nhiên, cô hẹn Lâm Hải Xuyên mười hai giờ ăn trưa ở nhà hàng Maxim’s cơ mà, giờ này anh ta đến đây làm gì nhỉ?

– Dạ vâng! Có khách nhận ra, gọi tên rồi xin chữ ký nên anh ấy đi luôn! Em chỉ kịp nhìn theo bóng lưng thôi, anh ấy đi nhanh như gió ấy! Lúc xem ti vi em không nhận ra chân anh ấy dài dữ vậy! Mà ngoài đời trông cũng phong trần y như trên phim luôn ạ.

Phong trần? Cốc Kiều suýt phì cười khi nghe bé Điền dùng cụm từ ấy để miêu tả Lâm Hải Xuyên ngoài đời.

Cô quen Lâm Hải Xuyên cũng được ba năm rồi. Có lẽ vì đã quá quen với hình ảnh anh ta mặc chiếc áo khoác da heo thuở trước, nên khi thấy anh ta hóa thân thành hiệp khách trên ti vi, cô đã không khỏi ngỡ ngàng. Hồi đó, Cốc Kiều chọn Lâm Hải Xuyên làm người mẫu chỉ vì vóc dáng anh ta có nét hao hao Lạc Bồi Nhân, nhưng cũng chỉ là hao hao mà thôi.

Lần gần nhất hai người gặp nhau là do Bành Châu vẫn sử dụng tấm ảnh anh ta mặc áo khoác da heo để quảng cáo. Sau khi bộ phim võ hiệp kia lên sóng, Lâm Hải Xuyên đã gọi điện cho Cốc Kiều, yêu cầu cô đừng dùng mấy bức ảnh đó nữa để tránh phá hỏng hình tượng phong trần hiện tại của mình.

Ban đầu, Cốc Kiều chỉ ký hợp đồng một năm với Lâm Hải Xuyên. Nhưng sau này, khi Bành Châu làm ăn thua lỗ ở Hải Nam trở về, Cốc Kiều không những cho anh ta vay năm mươi nghìn tệ để quay lại nghề cũ, mà còn bỏ ra một nghìn tệ để gia hạn hợp đồng sử dụng hình ảnh của Lâm Hải Xuyên thêm hai năm. Sau đó, cô tặng không bản hợp đồng này cho Bành Châu để anh ta tiếp tục sử dụng những tấm biển quảng cáo cũ bán áo khoác da heo.

Hợp đồng hai năm vẫn còn hiệu lực, dĩ nhiên Cốc Kiều có quyền tiếp tục sử dụng. Lâm Hải Xuyên đành phải cắn răng đề nghị bồi thường cho Cốc Kiều ba trăm tệ tiền vi phạm hợp đồng. Anh ta còn dùng cái giọng điệu như thể Cốc Kiều đã được hời năm mươi tệ, bởi hợp đồng hai năm trị giá một nghìn, nay đã qua một năm rưỡi thì nửa năm còn lại chỉ đáng giá hai trăm rưỡi mà thôi.

Cốc Kiều không nhận ba trăm tệ, nhưng vẫn bảo Bành Châu thay biển quảng cáo mới. Cô cũng không quên dặn anh ta đừng vứt những tấm biển cũ đi, mà hãy giữ lại vì biết đâu sau này sẽ hữu dụng.

Và bây giờ chính là lúc cần dùng đến chúng.