Trăng Sáng Ngàn Vạn Dặm – Tung Hổ Khứu Hoa

Mùa xuân đến, người trong thôn xôn xao truyền tai nhau một tin tức: năm nay không cần nộp thuế nông nghiệp nữa, cũng không thu các khoản đóng góp khác. Chuyện tốt như thế này thật sự là nghìn năm chưa từng có. Người làm ruộng nào mà không phải nộp công quỹ? Nhưng giờ thì không cần nộp nữa. Không chỉ năm nay không nộp, mà năm sau cũng không, sau này cũng không cần nộp nữa.

Ngay cả giáo viên trong trường học cũng nói về chuyện này, vì bố mẹ họ cũng là nông dân. Các giáo viên bàn luận về chính sách nhà nước trong văn phòng, đọc báo. Minh Nguyệt đi nộp bài tập có nghe loáng thoáng. Cô bé hỏi lại vài lần để xác nhận chuyện này. Thầy Đại cười: “Lý Minh Nguyệt, em còn lo chuyện quốc gia nữa à?”

Minh Nguyệt nghĩ, việc không nộp thuế nông nghiệp là chuyện lớn, có liên quan đến Lý Minh Nguyệt, có liên quan đến mọi nông dân làm ruộng trên cả nước. Cô bé là con cháu của hộ nông, đương nhiên phải quan tâm.

Nhưng cô bé sắp thi chuyển cấp rồi. Lớp chuyên rất căng thẳng, phải tranh thủ từng giây từng phút. Tan lớp tự học buổi tối, về ký túc xá lại thắp nến học tiếp. Minh Nguyệt hầu như không về nhà. Dương Kim Phượng cũng không cho phép. Bà bán đậu phụ, vừa đạp xe ba bánh vừa bán, tiện thể đến trấn Ô Hữu, đưa tiền và thức ăn cho Minh Nguyệt.

Lý Thu Tự lại gửi cho cô bé tài liệu học tập mới, gọi điện thoại một lần hỏi thăm tình hình. Minh Nguyệt lúc này không còn thời gian để mơ hồ, cũng không còn quá mơ hồ nữa. Cô bé nhớ lời anh nói, cũng nhìn thấu nhiều điều. Cô bé hiểu rằng chỉ có học tập mới có thể thay đổi vận mệnh, dù thay đổi thành thế nào, cứ thay đổi trước đã. Trong đầu cô bé không còn ý nghĩ đi làm thuê nữa.

Khoảng từ tháng ba, tháng tư trở đi, Minh Nguyệt đã vững vàng ở vị trí thứ nhất. Cô bé học đều tất cả các môn, giỏi tổng kết, tìm ra quy luật. Mỗi lần thi cũng không căng thẳng, tâm lý rất tốt. Cô bé là học sinh giỏi được toàn trường chú ý. Các giáo viên bàn tán riêng với nhau rằng, Lý Minh Nguyệt có thể đỗ trường chuyên cấp ba của thành phố cũng nên.

Nếu cô bé thi xuất sắc, chính quyền thị trấn và trường học sẽ thưởng cho cô bé. Điều này thật hấp dẫn! Kiếm tiền thật sự quá khó, một đồng thôi cũng khó khăn vô cùng! Các bạn cùng lớp đều rất áp lực, rất mệt mỏi. Minh Nguyệt đã quen chịu khổ, cô bé thấy so với làm nông, học tập là nhẹ nhàng hơn. Nghĩ đến chuyện tiền thưởng, lại càng không thấy khổ nữa.

Lần thi liên trường cuối cùng, tổng điểm của cô bé rất cao, đã lọt vào top năm mươi toàn huyện. Việc vào trường cấp ba tốt nhất của huyện không còn là vấn đề nữa. Các giáo viên rất phấn khích, phân tích điểm từng môn của cô bé. Hồi Minh Nguyệt học lớp bảy, cô bé nhỏ con, gầy gò, thành tích khá. Cô bé không mấy nổi bật, bây giờ đột nhiên bứt phá. Thầy Đại nói cô bé là kiểu học sinh có tiềm năng lớn. Các bạn cùng lớp nói cô bé có bí kíp, chính là bộ đề thi Lý Thu Tự gửi cho cô bé. Cô bé có một người tài trợ. Dần dần, nhiều bạn cùng lớp biết chuyện, vô cùng ngưỡng mộ. Họ cũng mong có một Lý Thu Tự.

Gần đến kỳ thi chuyển cấp, khẩu phần ăn của một số học sinh lớp chuyên trở nên tốt hơn, hầu hết là những bạn học có điều kiện gia đình khá giả hơn, sẽ mua canh gà hầm ở căng tin. Càng học tập căng thẳng, bụng họ càng thấy thiếu chất béo, tinh thần cũng đặc biệt kiệt quệ. 

Một cuốn sách ngoại khóa được truyền tay nhau gần như phát điên, nhưng lại không nỡ dành riêng thời gian để đọc. Họ tranh thủ lướt nhanh vài trang khi đi vệ sinh, hoặc khi rửa chân vào buổi tối. Minh Nguyệt cũng không ngoại lệ. Họ như bị nhốt trong một không gian chật hẹp, bức bối, tất cả đều ở đây, liều mạng mơ về thế giới bên ngoài, tận dụng mọi phương tiện: sách vở, tivi, trí óc, để chạm vào sự huy hoàng hư ảo ấy.

Vào một hôm cuối tuần, Minh Nguyệt trở về nhà một lần. Lúa mì đã ngả vàng, mặt đất bằng phẳng rộng lớn. Minh Nguyệt đạp xe qua con đường nhựa, đắm chìm trong tưởng tượng. Nếu nhìn từ trên cao xuống, mặt đất nhất định hẳn rất bao la. Cô bé trở thành con kiến, nhưng vẫn ung dung đi xuyên qua. Cô bé chưa từng đi tàu hỏa, máy bay, thậm chí cả ô tô cũng ít khi đi. Nhưng, cô bé sắp được ngồi ô tô rồi.

Dương Kim Phượng hôm nay không đi bán đậu phụ, bà nằm trên giường.

Điều này khiến Minh Nguyệt bất ngờ khi về đến nhà.

Sau lần gãy xương đã để lại di chứng cho Dương Kim Phượng, bà đi lại làm việc không còn nhanh nhẹn dứt khoát như trước. Nhưng lần này trông bà có vẻ không khỏe. Minh Nguyệt lo lắng hỏi: “Bà ơi, bà bị ốm ạ?”

Dương Kim Phượng như không nhận ra cô bé, ngồi dậy hỏi: “Sao con về nhà thế?”

Minh Nguyệt nói: “Con muốn lấy thêm hai bộ quần áo. Lát nữa cô giáo sẽ đưa bọn con lên huyện thi. Ở nhà nghỉ ạ, bọn con sẽ đi ô tô cùng nhau. Bà có phải bị ốm không ạ?”

Dương Kim Phượng ngồi giữa đống chăn mền cũ nát, mặt như tượng đồng: “Trong tay còn đủ tiền không?”

Minh Nguyệt gật đầu: “Bà có bị ốm không? Tới bệnh xá xem thử đi.”

Dương Kim Phượng lại nói: “Bà đã nói với con rồi, nếu thiếu gì thì gọi điện đến nhà Bát Đẩu để hắn nói với bà một tiếng, bà sẽ gửi cho con. Con đi đi lại lại thế này không làm lỡ việc học à?”

Minh Nguyệt nhớ nhà. Nhớ gà vịt trong sân, nhớ con cừu cô bé nuôi lớn. Chúng đã bị bán đi, biến thành thịt, chẳng còn lại dấu vết. Cô bé nhớ Đường Đường hơn, mặc dù Đường Đường bây giờ rất ương bướng, không thân thiết với ai. Cô bé có nhớ Dương Kim Phượng không? Cô bé Dương Kim Phượng, rất khó gần gũi, nhưng cô bé chưa bao giờ quên việc phải báo đáp bà đầu tiên khi thành đạt.

“Bà có phải là bị ốm không ạ?” Minh Nguyệt hơi lo lắng. 

Mặt Dương Kim Phượng lạnh lùng: “Con trù bà bị bệnh đấy hả? Bà ngủ một lát là bị ốm sao?”

Nhưng người nông thôn nào có mấy ai ngủ ban ngày? Huống chi là Dương Kim Phượng.

“Vậy sao bà không đi bán đậu phụ?”

“Bà không được nghỉ ngơi sao?”

Minh Nguyệt đành im lặng. Dương Kim Phượng đã xuống giường, xỏ dép lê. Đôi dép vốn đã bị đứt, bà dùng bật lửa hơ rồi gắn lại, vẫn có thể đi được.

Trong nhà không có thịt. Dương Kim Phượng ra chuồng gà xem, toàn là gà lỡ cỡ, gà lớn đã bán hết rồi. Bà vào bắt một con gà ta, hầm với đậu cô ve khô cho Minh Nguyệt. Gà rất thơm, Minh Nguyệt ăn rất nhiều, ăn đến mức không thể ăn thêm miếng nào nữa. Mở miệng ra, dường như thịt có thể trào ra khỏi cổ họng.

Ăn xong, Dương Kim Phượng giục Minh Nguyệt nhanh chóng quay lại trường. Minh Nguyệt không yên tâm: “Nếu bà không khỏe…”

“Sao con nói lắm lời vô ích thế? Bà không khỏe lúc nào?” Dương Kim Phượng thiếu kiên nhẫn ngắt lời cô bé: “Chỉ tổ lo chuyện bao đồng. Đi mau.”

Sao lại như vậy. Minh Nguyệt thấy tủi thân. Đây là lần cuối cùng cô bé về nhà trước kỳ thi, bà không hề nói một lời dễ nghe nào. Dương Kim Phượng sẽ không nói lời khuyến khích, chỉ giữ vẻ mặt lạnh lùng, như con thú trên thảo nguyên, giục con non mau chóng ra ngoài tự kiếm ăn.

“Vậy con đi đây. Con thi xong sẽ về.” Minh Nguyệt nhìn bà nói.

Dương Kim Phượng treo đồ lên tay lái xe đạp. Bên trong là bánh rán dầu trứng. Bà đi tới, nhét tiền vào túi Minh Nguyệt: “Giữ cho kỹ, đừng làm mất. Đến trường bảo thầy Đại giữ hộ con trước. Đi đi.”

“Con sẽ không làm mất. Bà nhớ giữ gìn sức khỏe.”

“Biết rồi, đi đi.”

Minh Nguyệt không nhúc nhích: “Việc gặt lúa mì thì sao ạ?”

Dương Kim Phượng mặt lạnh tanh: “Nói bao nhiêu lần rồi, chuyện nhà không đến lượt con lo. Con không lo học hành cho tốt, cứ lo chuyện đồng áng. Thật là vô dụng!”

Cô bé sinh ra trên mảnh đất này, sứ mệnh duy nhất là phải rời xa nó.

Minh Nguyệt đạp xe đi. Cô bé không biết Dương Kim Phượng đã đứng ở cửa rất lâu, cho đến khi không còn thấy bóng cô bé nữa.

Vừa ra khỏi làng, cô bé gặp Bát Đẩu đang lái xe ba bánh. Minh Nguyệt chào chú. Trên xe chú chở người, vừa đi chợ về.

“Cô nhóc, sắp thi rồi phải không? Thi cho tốt nhé! Cháu chắc chắn làm được!” Chú Bát Đẩu cũng biết chuyện cô bé thi chuyển cấp. 

Minh Nguyệt thấy trong lòng vô cùng khó chịu. Cô bé gật đầu: “Sắp rồi ạ!”

“Minh Nguyệt, hôm trước…” Người phụ nữ phía sau xe vừa mở lời, Bát Đẩu đã xua tay. Chiếc xe chạy đi, tiếng xe ba bánh ồn ào nhấn chìm tiếng người.

Kỳ thi chuyển cấp là lần đầu tiên Minh Nguyệt đến huyện. Thị trấn không sạch sẽ lắm, rác rưởi nằm la liệt bên vệ đường, gió thổi, bụi bay mù mịt. Có nhiều tòa nhà cao tầng, xe hơi đi qua phố thương mại. Cô bé thấy đủ loại quảng cáo, biển hiệu. Xe hơi thật bí bách, ra nhiều mồ hôi quá.

Cô bé không bị huyện làm cho kinh ngạc, cô bé rất bình tĩnh hoàn thành bài thi.

Thi xong, học sinh và giáo viên lại được đưa trở về trấn Ô Hữu. Như một giấc mơ, mọi thứ cứ thế kết thúc.

Thế giới bên ngoài dường như cũng chỉ có vậy. Minh Nguyệt nhớ lại thị trấn, có chút thất vọng.

Khi mọi người tự ước tính điểm, họ trao đổi sổ lưu bút, nhận xét về nhau. Minh Nguyệt không mua sổ lưu bút, cũng không có hứng thú mời ai nhận xét về mình, nhưng cô bé viết cho người khác. Khi viết, cô bé nhớ đến Trác Đằng. Nếu Trác Đằng còn ở đây… Những người bạn đã bỏ học đó đều đã đi đâu rồi? Mỗi người đều phải đi theo vận mệnh của riêng mình, cô bé cũng vậy.

Các giáo viên đặc biệt quan tâm đến Minh Nguyệt, cùng cô bé ước tính điểm. Điểm cô bé ước tính khá cao. Các giáo viên liên tục bảo cô bé xác nhận lại, có chút không thể tin.

Thầy Đại nói: “Nếu đúng là điểm này, trường cấp ba trọng điểm của thành phố cũng đủ đấy. Lý Minh Nguyệt, em có thể vào trường trọng điểm thành phố!”

Các giáo viên gần như muốn tung cô bé lên.

Nhưng một là để an toàn, hai là xét đến chi phí học tập, thầy Đại đã nói chuyện riêng với Minh Nguyệt, khuyên cô bé đăng ký vào trường cấp ba của huyện.

Sức hấp dẫn của huyện lại thấp đến thế. Lòng Minh Nguyệt lại thấy mơ hồ. Cô bé rất muốn nói, huyện còn không bằng trấn Ô Hữu, thậm chí không bằng cả thôn làng cô bé. Các huyện nhỏ ở miền bắc hầu như đều giống nhau, không phát triển. Nhìn một nơi, giống như đã nhìn thấy nhiều nơi. Minh Nguyệt không biết điều này. Cô bé không phải chê huyện, nhưng cô bé khó mà diễn tả được. Đầu óc cô bé bị bao bọc bởi những cuốn sách đã đọc. Thế giới mà cô bé tưởng tượng không phải là huyện, rốt cuộc là nơi nào, cô bé cũng không rõ.

Sự nỗ lực của mình chỉ là để đi đến nơi như vậy thôi sao? Từ một học sinh nông thôn trở thành học sinh huyện? Minh Nguyệt tự hỏi mình, không ai có thể giúp cô bé. Lời thầy Đại nói thật có lý. Dù nhìn từ khía cạnh nào, trường huyện là lựa chọn tốt nhất. Cô bé không cần hỏi Dương Kim Phượng. Bà chỉ biết cô bé nên đi học cấp ba, không có lời khuyên nào, chỉ có quyết tâm bán cả nồi niêu xoong chảo để cô bé rời khỏi làng.

“Bác ơi, lốp xe cháu xì hơi rồi, bác xem giúp cháu với ạ.”

Vợ Phùng Kiến Thiết nói: “Ôi, đây chẳng phải Lý Minh Nguyệt sao? Còn có tiền sửa xe à? Một hai đồng tiền Dương Kim Phượng dành dụm đều bị Lý Xương Thịnh cuỗm đi hết rồi, lần này sửa xe lại định ký sổ à?”

Tim Minh Nguyệt đập thình thịch. Cô bé nhìn thoáng qua đối phương. Người sửa xe nói: “Này, cô nói chuyện đó với con nít làm gì. Lại đây, Minh Nguyệt, để bác xem xe bị làm sao.”

Vợ Phùng Kiến Thiết dựa vào cửa tiếp tục nói: “Nó nhỏ cái gì, mười mấy tuổi rồi, đáng lẽ phải đi làm thuê rồi. Vài năm nữa, bàn chuyện cưới xin xong, xem Dương Kim Phượng đòi tiền thách cưới có bù đắp được cái lỗ hổng trong nhà không.”

Người sửa xe cúi xuống: “Tôi nghe nói Minh Nguyệt học giỏi lắm mà, phải không Minh Nguyệt?”

Bà ta cười khẩy: “Đứa nhỏ hơn Dương Kim Phượng còn cho người ta rồi, đứa này trông chờ vào cái gì nữa?”

Minh Nguyệt nhịn xuống nói: “Cháu cũng chẳng trông chờ gì vào cô, cô rảnh rỗi thế thì lo cho con cô đi.”

Cô bé không sửa xe nữa, dắt xe đi luôn. Vợ Phùng Kiến Thiết tức giận đuổi theo chửi mắng vài bước. Minh Nguyệt coi như không nghe thấy, bước chân nhanh hơn. 

Thấy Bát Đẩu mặc áo phông cộc tay và quần dài đi tới, không tránh được, cô bé đành gọi: “Chú Bát Đẩu.”

Bát Đẩu là người biết điều, thời tiết này chú cũng không c** tr*n. Cứ đến mùa hè, nhiều đàn ông trong làng thích c** tr*n. Bát Đẩu cho là không văn minh. Chú luôn mặc quần áo chỉnh tề. Người trong làng nói Bát Đẩu hay làm bộ.

“Minh Nguyệt, thi cử thế nào rồi?” Bát Đẩu nhớ việc cô bé thi.

Minh Nguyệt chợt thấy khó chịu: “Ước tính điểm cũng ổn. Chú Bát Đẩu, chú có nghe chuyện nhà cháu không?”

Bát Đẩu tức giận: “Ai nói với cháu?”

Minh Nguyệt nói: “Vợ Phùng Kiến Thiết, bà ta nói bố cháu cuỗm hết tiền của bà rồi.”

Mùa xuân này, Lý Xương Thịnh đột nhiên trở về, xách theo nhiều đồ đạc. Người trong làng tưởng ông chết ngoài đường rồi, đột nhiên sống lại. Nhìn vẻ ngoài, tưởng ông làm ăn phát đạt gì đó. Không ngờ, Lý Xương Thịnh ở nhà vài ngày rồi lại bỏ đi. Ông không đi một mình mà còn đưa theo hai người dân trong làng, nói là ra ngoài làm giàu.

Giàu hay không thì không rõ, nhưng ông đi rồi, Dương Kim Phượng nằm liệt trên giường vài ngày.

Sau đó tin đồn dần lan ra. Lý Xương Thịnh không biết dùng cách gì, lừa hết tiền của mẹ già.

Chuyện này không ai nói với Minh Nguyệt. Bát Đẩu chửi một câu: “Mấy bà già lắm mồm.” Chú biết không giấu được: “Minh Nguyệt, cháu đừng sợ. Nhà hết tiền rồi, bà con lối xóm mình có thể góp tiền cho cháu đi học trước. Đừng sợ không có tiền đi học, nhất định sẽ cho cháu đi học. Cứ để chú lo!”

Vậy là thật rồi. Sự thật như chiếc rìu sáng loáng, bổ thẳng vào cô bé một cách bất ngờ. Chiếc rìu này giấu trên con đường cô bé trưởng thành, không có điềm báo trước, dường như hoàn toàn tùy theo ý muốn, bị một bàn tay vô hình điều khiển, không biết lúc nào sẽ giáng xuống một đòn như thế.

Minh Nguyệt mơ hồ, khó khăn đi về nhà. Bố cô bé đã về, ông về chỉ để lừa tiền của mẹ già đáng thương của mình. Người như vậy, lại là bố cô bé… Cô bé có quan hệ huyết thống không thể xóa bỏ với người như vậy. Điều này khiến Minh Nguyệt kinh hãi, sợ hãi, đồng thời vô cùng ghê tởm.

Cô bé về đến nhà. Trong nồi có món chè đậu xanh Dương Kim Phượng nấu sáng sớm. Minh Nguyệt múc một bát, để đó cho nguội. Ruồi nhặng thỉnh thoảng bay vòng quanh. Cô bé vừa ngồi vừa đuổi ruồi.

Cổng lớn vang lên. Cô bé đứng dậy, nghe tiếng xe ba bánh lạch cạch. Dương Kim Phượng gọi: “Minh Nguyệt?”

Minh Nguyệt đứng ở cửa nhà chính, lặng lẽ nhìn bà. Dương Kim Phượng dọn cân, dọn ván xuống từng món: “Thầy cô nói gì? Bảo con có thể đăng ký trường nào?”

Lưng và ngực Dương Kim Phượng ướt đẫm mồ hôi. Bà cởi nón lá xuống, để lộ khuôn mặt đã già nua, đã chịu đựng biết bao khổ cực. Không, chưa đủ đâu, con đường còn rất dài. Minh Nguyệt nghẹn ngào nói: “Con nghe người ta nói, bố đã lấy hết tiền trong nhà rồi.”

Dương Kim Phượng quay đầu nhìn cô bé một cái, không biểu cảm. Minh Nguyệt đột nhiên kêu lên: “Sao bà lại đưa cho ông ta? Bà biết ông ta không đáng tin, ông ta không có lương tâm. Bà nuôi ông ta uổng công rồi. Bà phải trồng bao nhiêu mùa lúa mì, bao nhiêu mùa ngô, phải ngâm bao nhiêu lượt đậu mới dành dụm được chút tiền, sao bà lại để ông ta lừa? Con còn không tin ông ta, sao bà lại tin? Chỉ vì bà là mẹ ông ta sao? Ông ta ấy có coi bà là mẹ không?”

Cô bé nói rồi khóc, bà còn kỳ vọng vào con trai sao? Còn vào cô bé thì sao? Kỳ vọng lớn hơn đúng không? Nhưng cô bé thì có ích gì chứ, cô bé còn nhỏ thế này, phải học ba năm cấp ba, bốn năm đại học. Liệu cô bé có làm bà thất vọng không? Tại sao cô bé còn nhỏ thế này, tại sao cô bé không thể lớn nhanh hơn? 

Tim Minh Nguyệt như muốn tan vỡ, cô bé nức nở dữ dội: “Con không học nữa! Con sẽ đi Quảng Đông làm công kiếm tiền ngay!”

Dương Kim Phượng tiến lại, giáng thẳng một cái tát vào mặt Minh Nguyệt, người cô bé co rúm lại: “Con nói lại lần nữa xem?”

Minh Nguyệt ôm mặt. Cô bé chưa từng thấy bà giận dữ đến thế, như thể muốn g**t ch*t cô bé.

Trên khuôn mặt già nua của bà hiện lên vẻ vừa muốn khóc vừa oán trách, gần như dữ tợn. Bà đã dành cả đời mình, mọi hy vọng đều đặt lên một người. Giờ đây, tất cả hy vọng, thứ đã thúc đẩy bà sống tiếp và chịu đựng, bị người ta giật phắt đi. Dương Kim Phượng bị đánh gục bởi chính ý chí kiên cường đến méo mó của mình. Bà thực sự có thể g**t ch*t đứa cháu gái này, cùng nhau chết đi, nếu cô bé không tiếp tục học hành.

Minh Nguyệt đầu hàng trước ánh mắt của bà, như thể trong khoảnh khắc đó nhìn thấy sự tuyệt vọng của bà. Một sinh mệnh già nua vốn đang dần tàn úa, sự tuyệt vọng lại khiến bà chết đi ngay lập tức.

Hai bà cháu không nói thêm lời nào nữa. Trong sự im lặng đã có một kết luận: Minh Nguyệt phải tiếp tục việc học, còn chuyện tiền nong, đó là việc Dương Kim Phượng phải lo.

Minh Nguyệt ngồi trong sân, ánh trăng xuyên qua kẽ lá cây ngô đồng. Ánh trăng ngàn năm không đổi, trở nên sắc lạnh, là lưỡi rìu sáng loáng, trong suốt và rõ ràng. Toàn bộ sức mạnh tích tụ từ ngàn năm qua đều giáng xuống mặt cô bé lúc này, khiến da thịt tan tác.

“Có ai ở nhà không? Bà ơi? Bà ơi?” Có người gõ cửa.

Minh Nguyệt đứng dậy mở cửa, là bà chủ cửa hàng tạp hóa.

“Minh Nguyệt, có điện thoại cho cháu này, bà cháu đâu?”

Dương Kim Phượng đã tới nhà thím Phùng. Minh Nguyệt ngây người một lát, rồi chợt nhận ra, chắc chắn là điện thoại của Lý Thu Tự. Cô bé liền chạy vội ra ngoài.