Lên Đời - Mạnh Trung Đắc Ý

Mãi rồi Cốc Kiều cũng đợi được chuyến xe buýt mình cần.

Cô nhảy phóc lên xe rồi nhanh nhẹn kéo hai bao tải lên. Chuyến này không đông lắm, dù chẳng còn ghế trống nhưng không gian vẫn thoáng đãng hơn hẳn chuyến trước.

Cốc Kiều len vào giữa xe, tìm một chỗ đứng vững. Cô đưa mắt nhìn quanh: bên trái là một cặp vợ chồng trung niên đang ngồi, bên phải là hai thanh niên, còn người ngồi ở hàng ghế gần nhất là một cậu thiếu niên trông trạc tuổi cô và chắc chắn chưa quá hai mươi. Thật ra, ở tuổi này gọi là thanh niên cũng không sai.

Thế nhưng, ấn tượng đầu tiên Lạc Bồi Nhân để lại cho Cốc Kiều lại là một cậu thiếu niên chứ không phải thanh niên. Bấy giờ, định nghĩa của Cốc Kiều về hai khái niệm này còn rất đơn giản: thanh niên là người đã tự kiếm tiền nuôi thân, còn thiếu niên vẫn phải sống dựa vào gia đình.

Cậu thiếu niên đeo một chiếc ba lô đen, nổi bật với cặp tai nghe trùm tai màu vàng. Anh liếc thấy Cốc Kiều lỉnh kỉnh đồ đạc bèn chủ động đứng dậy nhường chỗ cho cô. Trên bao tải của Cốc Kiều có in dòng chữ “Phân bón tổng hợp XX” – một thương hiệu dạo này đang nổi như cồn trên truyền hình. Mãi đến khi cậu thiếu niên đứng lên, Cốc Kiều mới nhận ra anh rất cao, khiến cô phải ngước mặt lên nhìn. Vì vừa mới cắt phăng mái tóc dài, cô đặc biệt để ý đến tóc tai của người khác, và phải công nhận rằng mái tóc của người này trông rất bắt mắt.

Cốc Kiều ngớ người mất mấy giây mới hiểu ra người này đang có ý nhường ghế cho mình. Rõ ràng cô không thuộc các diện người già yếu, bệnh tật, khuyết tật hay phụ nữ có thai nên chẳng ai có nghĩa vụ nhường ghế cho cô cả. Cô lịch sự cảm ơn nhưng cậu thiếu niên kia chẳng hề nói câu “không có gì” mà đã sớm ngoảnh mặt nhìn ra ngoài cửa sổ. Đứng lâu cũng mỏi chân, Cốc Kiều đã sớm muốn ngồi nghỉ, bèn không khách sáo nữa. Cô kéo gọn cái bao vào trong, cố chừa thêm chút không gian cho những người đứng xung quanh. Khi cúi đầu, ánh mắt cô tình cờ dừng lại trên đôi giày thể thao của thiếu niên. Mác giày trông quen quen. Cô chợt nhớ bố mình từng kể rằng bây giờ có nhiều xưởng giày làm nhái rồi dán mác hàng hiệu nước ngoài để lừa người tiêu dùng trong nước, bán với giá cao gấp mấy lần mà người mua vẫn tưởng mình vớ được của hời. Bọn lừa đảo đúng là có mặt ở khắp mọi nơi, Cốc Kiều thầm thở dài ngao ngán.

Cốc Kiều ngỡ người nọ chỉ đi một hai trạm là xuống, nào ngờ xe chạy qua năm trạm rồi mà anh vẫn đứng bên cạnh. Cô thấy mình đã hết mệt, định bụng đứng dậy trả ghế cho anh.

Cốc Kiều bèn đứng dậy. Sợ cậu thiếu niên đeo tai nghe không nghe thấy, cô bèn huých nhẹ khuỷu tay vào người anh, đoạn chỉ vào ghế rồi cất giọng trong trẻo, nói lớn:

– Anh ngồi đi ạ.

Người nọ kéo tai nghe xuống, cúi đầu nhìn cô. Cốc Kiều bèn lặp lại:

– Em ngồi đủ rồi, anh ngồi đi ạ.

– Không cần đâu, anh sắp xuống rồi.

Vừa dứt lời, anh lại đeo tai nghe vào, tiếp tục hướng mắt ra ngoài cửa sổ. Cốc Kiều không tài nào đoán được cậu thiếu niên tốt bụng này sắp xuống trạm thật, hay chỉ đang viện cớ để làm việc tốt. Trong lúc cô còn đang phân vân xem khả năng nào cao hơn, một bà cô phốp pháp đã nhanh chân chiếm lấy chiếc ghế trống cô vừa đứng lên.

Thế là chẳng ai được ngồi nữa. 

Khi chiếc xe buýt đột ngột phanh gấp, Cốc Kiều đứng không vững, chúi người về trước, may sao đã được thiếu niên đứng cạnh nhanh tay đỡ lấy. Cô còn chưa kịp nói cảm ơn thì bàn tay vừa đỡ ngang eo cô đã rụt về. Cốc Kiều bất giác liếc nhìn, phát hiện những ngón tay của anh thật dài.

Sau khi đứng vững, Cốc Kiều liền lấy hai quả táo tàu to trong túi ra, dùng khăn tay chùi đi chùi lại cho thật sạch rồi huých nhẹ khuỷu tay vào người cậu thiếu niên bên cạnh, niềm nở mời:

– Táo tàu này ngọt lắm, anh ăn thử đi.

Lần này, anh còn chẳng buồn tháo tai nghe mà chỉ lắc đầu từ chối. Cốc Kiều thầm đoán có lẽ thiếu niên tốt bụng này sống khá khép kín, không thích giao tiếp và càng ngại nhận đồ ăn từ người lạ. Thôi thì đừng làm phiền người ta nữa. Nghĩ vậy, cô cũng không cất táo đi mà cắn thử một miếng, thấy giòn rụm! Vừa nhai táo, Cốc Kiều vừa nhìn quanh xe.

Cô rất mong sẽ trông thấy Lâu Đức Dụ trên chuyến xe này. Nếu ngày xưa ông đã có thể tay trắng gây dựng sự nghiệp, thì bây giờ dù có bị lừa đến trắng tay, chỉ cần chăm chỉ làm lụng, chưa chắc đã không thể trả hết nợ nần và vực dậy gia đình. Cớ sao ông lại nỡ vứt lại cả mớ bòng bong cho mẹ cô gánh vác? Cốc Kiều thật lòng hy vọng Lâu Đức Dụ sớm ngày trở về, dẫu cho ông vẫn đối xử thiên vị với cô như trước. Người đối tốt với cô hiện tại không thiếu, sau này lại càng nhiều, không cần thêm ông làm gì. Ông có đối xử tốt với cô hay không vốn chẳng quan trọng, nhưng bà ngoại, mẹ và các em thì rất cần ông quay về.

Đúng lúc ấy, cô bắt gặp một gã đàn ông mặc sơ mi hoa, để tóc húi cua đang dùng dao rạch túi xách của một người phụ nữ trung niên. 

Bấy giờ, Cốc Kiều vừa ăn xong nửa quả táo tàu. Hồi bé, tài bắn ná của cô tuy không dám nhận là bách phát bách trúng, nhưng mười lần thì cũng phải trúng đến chín. Cô nhắm ngay vào bàn tay gã kia, ném nửa quả táo đang ăn dở trong tay đi.

Thế nhưng, nửa quả táo lại không trúng tay mà chỉ sượt qua cánh tay gã. Gã kia giật mình cảnh giác ngoái lại, Cốc Kiều liền vội vã ngoảnh mặt nhìn ra ngoài cửa sổ.

Khi cô len lén nhìn lại, gã mặc sơ mi hoa chẳng những không dừng tay mà vẫn tiếp tục rạch túi.

Quả táo tàu còn lại trong tay Cốc Kiều tức thì bay vèo, lần này chuẩn xác chọi thẳng vào mu bàn tay gã.

– Á! – Gã mặc sơ mi hoa rú lên.

Cốc Kiều cứ đinh ninh rằng phường trộm cắp thường phải kín đáo, một khi bị phát hiện sẽ lẳng lặng chuồn lẹ. Dù gì cũng là đi ăn trộm chứ đâu phải đi cướp, đã làm nghề này cũng nên có quy tắc của nó chứ. Thế nhưng gã này đã làm chuyện xấu mà chẳng biết điều, ngược lại còn gân cổ gào lên:

– Mẹ kiếp đứa nào ném táo thừa vào người tao?

Gã đàn ông tóc húi cua mặc sơ mi hoa gằn giọng hỏi lại:

– Thằng khốn nào vừa ném táo vào người tao?

Cốc Kiều thoáng nhận ra cậu thiếu niên bên cạnh đang nhìn mình, dù trước đó anh gần như chẳng đoái hoài gì đến cô. Tim cô đập như trống dồn. Lẽ nào anh định chỉ điểm cô? Cô vừa mới mời anh ăn táo nên chắc chắn anh đã đoán ra thủ phạm ném táo chính là cô. Cậu thiếu niên này vẫn luôn nhìn ra ngoài cửa sổ, hẳn là không thấy cảnh tên trộm rạch túi người khác, nhưng một người tốt bụng đến mức sẵn lòng nhường ghế thì có lẽ cũng ghét cay ghét đắng thói vứt rác bừa bãi.

Gã mặc sơ mi hoa sán lại gần Cốc Kiều, cất giọng nhão nhoét:

– Này cô bé, nói anh nghe xem thằng khốn nào vừa ném táo vào người anh thế? Nói thật đi rồi anh mời ăn sô cô la.

Dù gã tin chắc quả táo bay đến từ phía này, nhưng lại cho rằng người ném mình là đàn ông.

Tuy Cốc Kiều đang lo thom thóp, đôi mắt to tròn của cô nom lại rất đỗi thành thật, giọng nói cũng trong veo:

– Em không thấy ạ.

Gã mặc sơ mi hoa liền quay sang cậu thiếu niên nọ, giơ tay toan giật phắt chiếc tai nghe của anh xuống, quát:

– Có phải thằng ranh con nhà mày ném tao không?

Ngoại trừ con bé này và một mụ béo, đám đàn ông trên xe đứa thì gầy gò hom hem, đứa thì bốn mắt thư sinh, chẳng kẻ nào có đủ lá gan để gây sự với gã cả. Chỉ có thằng ranh con đeo tai nghe vàng chóe, ăn vận như bọn Nhật này là đáng nghi nhất. Gã tự phụ rằng mình đã quá rành loại người này: càng chưng diện thì càng nhát gan, trông thì có vẻ vênh váo coi trời bằng vung nhưng dọa một câu là sợ rúm ró còn hơn cả đám đàn bà con gái. 

Hôm nay gã phải cho thằng này biết tay, có khi còn moi được chút đỉnh, bởi trông tướng nó cũng có vẻ rủng rỉnh tiền bạc.

Chỉ tiếc là gã mặc sơ mi hoa không đủ cao, nên dù ra tay hùng hổ vẫn chẳng giật nổi chiếc tai nghe. Ngược lại, thiếu niên lại tự kéo nó xuống, đeo lên cổ rồi mới cúi đầu, ghé vào tai gã nói:

– Giờ tôi mới nhận ra mắt mũi anh kém thật đấy. Đừng đi rạch túi người khác nữa, về luyện mắt thêm vài năm rồi hẵng ra đường làm đạo chích!

Thấy gã ta lăm lăm con dao trong tay, Cốc Kiều vừa định nhắc thiếu niên hãy cẩn thận thì bất chợt nghe một tiếng “á” vang lên, gã kia đã ngã khuỵu một chân xuống sàn xe.

Đúng lúc đó, lơ xe thông báo sắp đến trạm, ai đi trạm này chuẩn bị xuống xe. Vừa tới trạm, Cốc Kiều ngoảnh lại thì thấy cậu thiếu niên đã chen ra cửa, vịn vào cửa nhảy xuống. Ngay trước khi cánh cửa kịp đóng sập lại, gã mặc sơ mi hoa mới bị ngáng chân lúc nãy cũng nhảy ra ngoài.

Chiếc xe buýt bỗng chốc đông nghịt khi dòng người mới ùa vào, hoàn toàn che khuất tầm nhìn của Cốc Kiều. Cô chẳng còn thấy được nhà cửa phố xá bên ngoài, trước mặt chỉ toàn người là người.

Cốc Kiều cứ băn khoăn không biết liệu cậu thiếu niên kia có bị gã mặc sơ mi hoa đuổi kịp không. Mối bận tâm ấy choán hết tâm trí cô, đến độ người trên xe đang xôn xao bàn tán về chuyện mở khoá tài khoản dân tộc bị đóng băng mà cô cũng chẳng nghe thấy.

Một bà cụ mới lên xe kể với một bà cụ khác rằng toàn bộ tiền lương hưu mà chồng bà lĩnh năm ngoái đều đã đưa hết cho một gã đàn ông trạc năm mươi tuổi. Gã đó bảo dùng làm phí mở khoá tài khoản dân tộc bị đóng băng tại ngân hàng Citibank của Mỹ, bảo rằng vài trăm tệ có thể sinh lời thành vài chục nghìn tệ. Kết quả là một cắc cũng chẳng thấy, mà gã kia cũng lặn mất tăm, khiến chồng bà tức đến phát bệnh.

Lúc xuống xe buýt, lòng Cốc Kiều vẫn canh cánh nỗi lo cho cậu thiếu niên. Cô đi bộ thêm vài trăm mét nữa mới tới hẻm Chân Kim, nơi ông Trần đang sống trong một khu nhà tập thể ở cuối hẻm.

Nghe Lâu Đức Dụ kể lại, ông và ông Trần vốn là bạn nối khố. Do ông Trần lớn tuổi hơn Đức Dụ nên Cốc Kiều phải gọi ông là bác. Hồi bé, ông Trần từng bị ngã sông, may được Lâu Đức Dụ cứu mạng. Về sau, ông Trần đi bộ đội, xuất ngũ rồi làm tài xế cho lãnh đạo đến tận bây giờ.

Cốc Kiều cứ ngỡ nhà ông Trần cũng là một căn nhà có sân riêng như nhà mình, nào ngờ khi đến nơi mới vỡ lẽ đó là một khu tập thể có tới mấy hộ gia đình cùng sinh sống.

Cốc Kiều xách bao quà, đeo ba lô bước vào sân. Cô vừa cất tiếng hỏi thăm nhà bác Trần, một bà cô đã nhiệt tình dẫn cô đến trước gian nhà góc tây bắc rồi cất giọng gọi vọng vào:

– Chị Trần ơi, có khách này!

Nhà họ Trần chiếm hai gian rưỡi ở góc tây bắc của khu nhà, còn bếp thì được dựng riêng bên ngoài. Lần gần nhất Cốc Kiều gặp bà Trần đã là chuyện của nhiều năm về trước, trong một lần hai ông bà cùng về quê. Bẵng đi một thời gian, giờ gặp lại cả hai đều không nhận ra nhau. Mãi đến khi Cốc Kiều giới thiệu mình là con gái lớn của Lâu Đức Dụ, bà Trần tuy không hiểu vì sao cô lại đột ngột tới chơi, song vẫn nhiệt tình mời cô vào nhà.

Ông bà Trần có hai người con. Cậu con trai lớn vừa nghỉ hè xong sẽ thành sinh viên năm ba, còn cô con gái út đang học trung cấp du lịch, sang năm là ra trường. Nhắc đến hai con, bà Trần không giấu được vẻ tự hào. Cô con gái thì nổi tiếng xinh đẹp, còn cậu con trai từ nhỏ đến lớn đi thi lần nào cũng đứng đầu, hồi tốt nghiệp cấp ba còn đậu vào một trường đại học danh giá.

Bà Trần là người đã chứng kiến Lâu Đức Dụ làm ăn ngày càng khấm khá. Chỉ mới năm ngoái, Đức Dụ còn đến biếu ông Trần hai cây thuốc lá Vân Yên và một thùng rượu ngon. Ông Trần vốn không phải cán bộ lãnh đạo, thường ngày cũng chẳng mấy khi được biếu quà đắt tiền như vậy nên món quà của Đức Dụ khiến ông Trần vô cùng cảm động, thầm nghĩ quả đúng là chỗ anh em thân tình. 

Trong một chầu rượu say túy lúy, Lâu Đức Dụ bèn nhắc đến chuyện kết thông gia, bảo nhà anh có con trai, nhà em có con gái, đôi bên hãy  kết làm thông gia quách cho rồi. Lâu Đức Dụ hết lời khen cô con gái cả nhà mình vừa thông minh vừa học giỏi, rất xứng đôi với cậu con trai đầu lòng của nhà họ Trần. Ông Trần lúc ấy đã quá chén, đầu óc mơ màng nên cứ luôn miệng đáp được, được, được.

– Cái chí của con trai mình lớn thế nào, chẳng lẽ ông không biết sao? Ông định cưới cho nó một con bé nhà quê, liệu nó có chịu không? Lỡ nó không chịu thì chẳng phải ông làm mếch lòng Đức Dụ à? Cứ nốc mấy ngụm nước đái chó vào là chẳng còn biết mình họ gì nữa, chuyện gì cũng dám nói cho sướng mồm.

Bị vợ mắng, ông Trần cũng thầm hối hận vì trót lỡ lời lúc say. Thời buổi bây giờ đã khác xưa, lời bố mẹ nói con cái chưa chắc đã nghe, nên ông chỉ mong Lâu Đức Dụ sau khi tỉnh rượu sẽ quên bẵng chuyện hứa hôn này đi. Tuy nghĩ thế, song ông vẫn gân cổ cãi:

– Nhà quê thì làm sao? Bố nó đây cũng là dân nhà quê chính cống. Làm người không được phép quên đi gốc gác của mình!

Lúc thấy Cốc Kiều, bà Trần bất giác nhớ lại chuyện hứa hôn kia.

– Ôi tốt quá, trên thành phố làm gì có đồ tươi ngon thế này. Cháu mang nhiều quà cáp như vậy, vất vả cho cháu quá. Vào nghỉ ngơi đi, để bác đi làm cho cháu tô mì trộn tương.

Khen mấy món quà quê Cốc Kiều mang tới xong, bà Trần không quên hỏi thăm chuyện mình quan tâm nhất:

– Bác nhớ không nhầm thì năm nay cháu học lớp Mười Hai phải không? Thi đại học tốt không cháu?

Năm ngoái Lâu Đức Dụ sang chơi có kể con gái lớn đang học lớp Mười Một, tính ra năm nay con bé vừa tốt nghiệp cấp Ba xong.

Cốc Kiều khẽ đáp:

– Dạ thưa bác, cháu nghỉ học rồi ạ.

Ở quê Cốc Kiều, quy định về kỳ thi sơ tuyển mãi đến năm 1990 mới được bãi bỏ, mà Cốc Kiều lại tham dự kỳ thi đại học trước đó một năm. Kỳ thi đại học diễn ra vào tháng Bảy, nhưng trước đó thí sinh phải vượt qua vòng sơ tuyển vào tháng Năm thì mới đủ điều kiện dự thi. Vậy mà chỉ một ngày trước kỳ thi sơ tuyển, một người hàng xóm đã vội vã đến trường báo tin mẹ cô ở nhà đổ bệnh. Trên đường về, Cốc Kiều vẫn còn nghĩ ngày mai mình phải dậy thật sớm để đạp xe tới trường cho kịp giờ thi. Trước đây, cô vẫn thường nghe Lâu Đức Dụ kể về những người phất lên nhờ làm ăn buôn bán, nên cô chưa bao giờ cho rằng đậu đại học là con đường duy nhất để đổi đời. Hơn nữa, trường cấp ba của huyện mỗi năm chỉ có mười mấy người đậu đại học và cao đẳng, mà quá nửa số đó là học sinh thi lại. Thành tích của cô nghe qua thì có vẻ không tệ, song dẫu cho có được đi thi, cũng chưa chắc đã đậu nổi một trường cao đẳng. Nhưng đã cố công đèn sách bao năm, nếu không bước vào phòng thi thử sức một phen, cô vẫn cảm thấy có lỗi với chính mình.

Thế nhưng khi Cốc Kiều về đến nhà, nghe tin bố vỡ nợ, nhìn cảnh nhà cửa trống hoác tan hoang, rồi lại nhìn mẹ đổ bệnh và hai đứa em thơ, cô hoàn toàn không còn tâm trí nào để nghĩ đến chuyện thi cử nữa. Huống hồ, chiếc xe đạp mà cô định dùng để lên huyện dự thi cũng đã bị chủ nợ khuân đi mất rồi.

Bây giờ là Tháng Tám, kỳ thi đại học đã kết thúc từ lâu và điểm số hẳn cũng đã công bố, nhưng tất cả những điều ấy giờ đây đều chẳng còn liên quan gì đến cô nữa.

Nghe tin Cốc Kiều đã nghĩ học, nét mặt bà Trần thoáng hiện đủ mọi cảm xúc.

Nhưng Cốc Kiều nào có để ý đến vẻ mặt ấy. Khi biết lần cuối cùng Lâu Đức Dụ ghé nhà họ Trần đã là từ hè năm ngoái, lòng cô liền nguội lạnh phân nửa. Rốt cuộc Lâu Đức Dụ đã đi đâu?