Trăng Sáng Ngàn Vạn Dặm – Tung Hổ Khứu Hoa

Dương Kim Phượng qua đời rồi.

Bà bắt đầu yếu đi từ mùa xuân, ho khan, tức ngực, khớp xương đau nhức khắp nơi. Thời trẻ không thấy chân mình bị cong, mấy năm nay lại thành chân vòng kiềng. Cong thì cong thôi, dù sao cũng không để chân trần. Lưng bà cũng còng xuống. Người già rồi thì phải teo lại, gân cốt không còn dẻo dai nữa. Chuyện già đi, không chỉ dành riêng cho bà, ai rồi cũng phải già, chỉ cần còn sống thì chỉ có thể ngày càng già đi.

Già rồi, bệnh rồi, trước hết là cố gắng chịu đựng. Nếu không chịu được nữa, tìm một sợi dây, kiếm một con sông, chẳng phải còn thuốc diệt cỏ đấy sao? Tất cả đều là cách, mà lại dễ dàng hơn nhiều so với việc phải sống tiếp. Dương Kim Phượng cảm thấy ngày mình không còn sống được bao lâu nữa. Đây là một loại trực giác của tuổi già. Chó già còn biết rời nhà, tìm một nơi không có người, người già cũng vậy, tự mình phải tự biết thân biết phận.

Dương Kim Phượng lại nghĩ, dù sao thì cũng phải cố gắng cầm cự qua mùa gặt lúa mì. Mùa màng tốt như thế, không thu hoạch về nhà, bà chết cũng không thể nhắm mắt, không thể nuốt trôi được hơi thở này. Lúa mì thu hoạch xong, sẽ trồng ngô. Ngô thu hoạch xong lại trồng lúa mì. Đợi đến khi mầm lúa mì xanh tốt trở lại, lại là năm mới rồi. Biết đâu lại chống chọi được đến lúc đó?

Cả mùa xuân, bà chịu đựng nỗi đau, là nỗi đau về thể xác. Chưa từng nghe nói người nhà quê nào đau ốm mà không làm việc. Cắn răng chịu đựng, việc cần làm vẫn phải làm. Năm nay bà để riêng một mảnh đất, toàn bộ trồng bông. Bông mới thì ấm áp, đây là dành cho Minh Nguyệt và Đường Đường. Đồ cũ thì vứt hết, không dùng nữa, làm lại toàn bộ chăn đệm mới. Bông trắng tinh, sờ vào thật dễ chịu. Dương Kim Phượng nghĩ đến bông mới, trong lòng vui vẻ.

Trong nhà còn những cuốn vở cũ của Minh Nguyệt, vở bài tập đã ngả vàng, cũng chưa bán đi. Minh Nguyệt viết kín đặc cả cuốn vở, không còn một trang giấy trắng nào. Dương Kim Phượng tìm một cuốn không quá cũ, nhờ Bát Đẩu viết gì đó ở bìa sau. Bát Đẩu đến, anh ta cũng đã già đi, khóe miệng đã hằn lên những nếp nhăn khi cười như những luống đất mới cày. Anh ta hỏi viết gì, Dương Kim Phượng nói là viết cách muối củ cải, cách làm tương đậu, chỉ có hai món này Minh Nguyệt còn chưa biết làm. Sau này ăn thịt cá ngán rồi, muốn đổi vị, cầu người không bằng cầu mình. Bà đoán chắc chắn Minh Nguyệt sẽ có cuộc sống tốt, mà cuộc sống tốt cũng khó tránh khỏi chuyện ngán ngẩm, lúc đó lại thèm cái vị này thì sao?

Bà bị đục thủy tinh thể, nhưng tự mình không rõ, chỉ biết hễ mở mắt ra nhìn cái gì cũng thấy hai bóng ảnh. Bà không để tâm, ai già mà không có bệnh, chỉ cần không bị mù là được. Bà dặn Bát Đẩu viết chi tiết một chút, bà nói sao thì anh ta phải viết vậy, không được tự ý sửa, như thế Minh Nguyệt mới dễ hiểu.

Chỉ có Dương Kim Phượng mới muối được món củ cải vừa ngọt, vừa cay, vừa giòn, xanh ra xanh, đỏ ra đỏ, nhìn cũng đẹp mắt. Bà học được từ một người man di Quý Châu. Người đó bị bán tới đây, ở thôn Tử Hư nhiều năm, sau này khi phong trào đi làm công nhân thuê rộ lên, anh ta đi rồi không bao giờ quay lại. 

Người Quý Châu đó nói, dùng củ cải yên chi là ngon nhất. Nơi này chỉ trồng củ cải đỏ lớn, củ cải xanh. Dương Kim Phượng lần đầu nghe người ta nói về củ cải yên chi, cái tên nghe thật đẹp, chắc chắn là ngon. Bà thì không thể kiếm được củ cải yên chi rồi, Minh Nguyệt chắc chắn có thể. Minh Nguyệt là ngày mai, con người sống là vì ngày mai. Ngày mai cuộc sống tốt hơn, sẽ có củ cải yên chi.

Bát Đẩu làm theo lời bà, không sửa một chữ nào, đọc lại cho bà nghe y hệt. Dương Kim Phượng liên tục khen tốt, nói không có Bát Đẩu thì thật không được.

Bát Đẩu nói: “Sau này muốn ăn gì cũng mua được, không cần tự làm đâu. Nghe nói người thành phố có thể mua hàng qua mạng rồi.”

Dương Kim Phượng hỏi: “Mua qua mạng là mua thế nào?”

Bát Đẩu nói: “Có cái máy tính là mua được.”

Dương Kim Phượng mơ hồ, bà chưa thấy máy tính bao giờ.

Bát Đẩu nói: “Nó là cái thứ giống cái tivi ấy. Trả tiền xong, người ta gửi hàng từ bên ngoài về cho bà, bà cứ đợi nhận là được.”

Thế thì không đáng tin cậy rồi. Dương Kim Phượng thầm nghĩ. Bà không tin những thứ này. Ví dụ như việc đổi sổ tiết kiệm sang thẻ ngân hàng, bà đã lo lắng không yên, cứ nghi ngờ tiền bị mất, mặc dù chẳng có bao nhiêu tiền. Tuy nhiên, bà không bao giờ nói ra sự lo lắng của mình. Bà tỏ ra rất bình tĩnh, sợ người ta cười chê mình lạc hậu. Bà luôn tỏ ra chấp nhận mọi thứ, không ngạc nhiên về điều gì, là một người già bắt kịp sự phát triển của thời đại.

Nghĩ đến Minh Nguyệt đi học ở thành phố, sống trong cái thế giới mà bà không biết, Dương Kim Phượng cảm thấy được an ủi. Bà không hiểu, nhưng trong tim hài lòng.

Dương Kim Phượng đau đớn cả mùa xuân, nhưng vẫn bận rộn. Đôi khi bà còn có ảo giác rằng biết đâu mình sẽ đột nhiên khỏe lại, ai mà biết được? Bà không khỏe lại, mà ngày càng nặng hơn. Mùa xuân người ta đều bận rộn, phải trồng cái này, trồng cái kia, lỡ mất thời vụ là uổng phí cả năm. Bát Đẩu cũng vậy, thím Phùng cũng vậy, người ta nhớ ra thì hỏi thăm vài câu, chứ không thể lúc nào cũng ở bên cạnh. Ai cũng có cuộc sống của riêng mình để lo.

Bà chịu đựng quá giỏi, đã chịu đựng mấy chục năm rồi, không phải chỉ một lúc này.

Khoảng thời gian chim cúc c* kêu, Dương Kim Phượng đột nhiên thấy đỡ hơn một chút. Bà đã lâu không đi bán đậu phụ rồi, bà vui vẻ thức dậy ngâm đậu tương. Lúa mì ngoài đồng sắp chín, sắp đến lúc gặt nhanh, gieo nhanh. Ngay trước thời điểm đó, bà lại có tinh thần! Đây là ông trời thương xót bà, nay đã mở mắt rồi.

Dương Kim Phượng quyết định đi bán đậu phụ một chuyến. Hàng chục dặm quanh đây, mọi người đều thích mua đậu phụ của bà. Cũng có nhà khác làm nghề này, nhưng hễ bà đến là họ mua của bà. Bà nghĩ chắc mọi người đều nhớ đậu phụ của bà rồi.

Bà ra ngoài vào khoảng giữa buổi sáng hôm đó. Quả nhiên, mọi người thấy bà đều cười nói, lâu rồi không thấy bà. Dương Kim Phượng nói bà bị ốm một thời gian, giờ thì khỏe rồi. Mọi người lại cười, khỏe lại là tốt rồi, lại được ăn đậu phụ của bà.

Cuộc trò chuyện này thật dễ chịu. Dương Kim Phượng cảm thấy cuộc sống thật có giá trị. Lúa phải kết hạt, dưa phải ra nụ, vạn vật đều cần có hình dáng của một thành quả, con người cũng vậy. Gần trưa, đậu phụ của bà đã bán hết. 

Dương Kim Phượng cảm thấy mệt, ngồi nghỉ dưới một cây du lớn. Cây này to thật, mọc rất tốt, chắc còn già hơn cả bà? Cành lá cây du sum suê, có thật nhiều lá, thật đáng nể. Mỗi cành cây đều là do nó vươn ra. 

Dương Kim Phượng ngồi một lúc, dùng nón lá quạt gió. Bà đổ rất nhiều mồ hôi, có vẻ hơi suy yếu. Bà nhìn kỹ cây đại thụ này vài lần. Mấy chục năm rồi, bà chưa từng dùng mắt để ngắm nhìn những thứ không liên quan đến sinh kế. Hôm nay không hiểu sao, bà lại thấy cái cây này thật đẹp. Bà cũng giống cái cây này, Minh Nguyệt chính là cành lá mà bà vươn ra. Lá xanh thật xanh, khẽ lay động theo gió, trời nắng trong. Trong lòng bà chưa bao giờ thanh thản như lúc này, nhưng cơ thể thì đã quá mệt mỏi.

Càng nghỉ càng mệt, đó là điều chắc chắn. Làm gì cũng phải làm một hơi làm cho xong, đã ngồi xuống thì không muốn đứng dậy nữa. Dương Kim Phượng cắn răng, vịn đầu gối từ từ đứng lên. Bát Đẩu nói với bà, đầu gối có thể thay bằng khớp nhân tạo, thay rồi sẽ không đau nữa. Thật là hết sức vớ vẩn, Dương Kim Phượng trong lòng không đồng tình, nhưng miệng vẫn phải nói, kỹ thuật bệnh viện thành phố giỏi thật.

Bà từ từ đứng dậy, từ từ ngồi lên xe ba bánh, từ từ đạp xe đi. Ước gì lúc này có ai đó giúp bà đẩy chiếc xe về nhà, chở bà đi thì tốt biết bao! Đừng nói là mười năm trước, mười tháng trước, bà cũng khỏe hơn lúc này nhiều!

Nếu không nghỉ ngơi cái lúc đó thì chuyện này đã tránh được rồi. Đều là số phận. Không sớm không muộn, gặp phải rồi thì đành phải gặp.

Dương Kim Phượng cảm thấy chiếc xe đó sắp đâm vào mình. Bà nhìn không rõ lắm, trong đầu nghĩ tuyệt đối không được để va chạm với người ta, nhưng đầu óc bà đã không còn linh hoạt nữa. Chiếc xe không đâm vào, nhưng để tránh chiếc xe tải lớn, bà cùng xe ngã thẳng xuống cái mương ven đường.

Mọi việc xảy ra quá nhanh. Khi Dương Kim Phượng kịp phản ứng, đầu bà va phải một viên đá nhọn trong mương, tạo thành một cái lỗ lớn. Chiếc xe ba bánh đè lên người bà, bà không thể cử động được nữa.

Trên đường không có một người qua lại, mọi người đều ở nhà nấu nướng, ăn cơm. Đây là bên ngoài làng.

Thỉnh thoảng có xe chạy qua, xe hơi nhỏ, xe tải, xe điện, nhưng không một ai nhìn thấy Dương Kim Phượng dưới mương.

Nếu không nghĩ đến việc bán đậu phụ thì đã không có chuyện này. Nếu không ngồi nghỉ dưới cây du, cũng không có chuyện này.

Đầu Dương Kim Phượng choáng váng, máu từ từ chảy ra, chảy xuống đến mắt. Thôi rồi, ánh sáng trời bên ngoài đã chuyển sang màu đỏ. Bà muốn hất chiếc xe ba bánh ra, nhưng một ngón tay cũng không nhúc nhích được.

Cứ thế này không được, Dương Kim Phượng nghĩ. Lúa mì đầy đồng, bông vừa mới mọc, cây cà tím con cần phải được cấy sang đất trồng rồi, gà còn chưa cho ăn. Bà nằm đây sao được. Dương Kim Phượng cố gắng cử động lần nữa. Chỉ cần lật được chiếc xe ba bánh ra thôi, người đi đường sẽ nhìn thấy bà.

Bà nghi ngờ có chỗ nào đó bị gãy, đau dữ dội. Có lẽ là khớp hông, có lẽ là chân. Bà nhớ đến lời Bát Đẩu nói, bỗng nhiên khao khát có được kỹ thuật của thành phố, nghĩ rằng người ta chắc chắn có thể chữa khỏi cho bà. Chỉ trong chốc lát, Dương Kim Phượng lại từ bỏ. Chuyện này phải tốn bao nhiêu tiền? Có tiền cũng không thể tiêu lên người bà.

Máu vẫn tiếp tục chảy, Dương Kim Phượng ngày càng mê man. Sao bà lại ngã xuống mương? Thật là mất mặt. Hồi nhỏ Minh Nguyệt từng đạp xe ba bánh ngã xuống đây vì không biết cua. Lý Vạn Niên dạy con bé hết lần này đến lần khác. Sao lại nghĩ đến Lý Vạn Niên? Bà thậm chí còn không nhớ rõ mặt ông nữa. Vợ chồng mấy chục năm, thật buồn lòng, nói quên mặt là quên. 

Ông cũng không phải là vô tích sự… nhưng sao bà không thể nhớ ra ông có điểm gì tốt, Dương Kim Phượng không nghĩ nữa. Lý Vạn Niên chết thế nào nhỉ? Say rượu ngã gục trong tuyết lớn, bị chết cóng, thật mất mặt. Dương Kim Phượng nghĩ đến cái chết của ông, không nghĩ đến mình. Bà chỉ thấy Lý Vạn Niên chết thật nhục nhã. Thôi, người đã chết rồi, bà không so đo với ông nữa. Minh Nguyệt sắp học đại học rồi. Nghĩ đến Minh Nguyệt, bà cảm thấy mình phải cố gắng cử động lần nữa. Kỳ nghỉ hè con bé còn phải về, không thể bắt nó phục vụ bà, làm lỡ dở việc học.

Minh Nguyệt lớn rồi, mỗi lần về là một khác, như quả dưa chuột trên giàn vậy. Hồi nhỏ mặt tròn tròn, giờ thành mặt trái xoan. Nuôi hai con ngỗng lớn trong nhà cũng tốt. Trứng ngỗng có dinh dưỡng, để dành trứng ngỗng cho Minh Nguyệt, biết đâu có thể giúp con bé đỗ đại học… Dương Kim Phượng chưa bao giờ nghĩ nhiều chuyện như vậy. 

Bà không thể cử động chiếc xe, rất mệt, nỗi đau so với sự mệt mỏi dường như không đáng là gì. Thực ra thì đau dữ dội lắm. Cuối cùng bà nghĩ đến nhà mẹ đẻ, nhà mẹ đẻ chẳng còn ai. Mẹ bà mất sớm rồi. Mẹ trông thế nào nhỉ? Làm sao mà nhớ được. Mẹ ơi, mẹ ơi, Dương Kim Phượng thầm gọi. Lông mi bà dính đầy máu. Bà tính ngủ một lát, thế nào cũng có người đi đường nhìn thấy bà.

Gió thổi mây trắng bay, lúa mì đã chín.

Cho đến giây phút trút hơi thở cuối cùng, bà cũng không nghĩ mình sẽ chết. Chưa đến lúc, lúa mì còn chưa gặt mà.

Người đi đường cuối cùng đã phát hiện ra bà.

Đầu Dương Kim Phượng đầy máu, mặt cũng đầy máu, nửa vạt áo trước cũng đầy máu.

Chuyện này chẳng có gì lạ. Nếu là trẻ con, hay người lao động chính, người ta còn tiếc vài câu. Người già chết, năm nào chẳng có, làng nào mà không có.

Người thôn Tử Hư biết chuyện. Bát Đẩu lái chiếc xe ba bánh máy, chở Dương Kim Phượng từ trạm xá thị trấn về.

Mọi người liền kéo nhau đến xem.

Chuyện tang lễ ở làng diễn ra cực kỳ nhanh chóng. Trước cửa nhà họ Dương cắm chiếc cờ phướn trắng, ý là nhà này có tang. Người chết rồi, phải có người chủ trì. Người dựng linh đường thì dựng linh đường, người báo tang thì báo tang. Dương Kim Phượng nằm trên giường đặt ở cửa nhà chính, mặt mũi đã được các thím dì lau sạch sẽ. Lỗ thủng trên đầu không bịt lại được, dính vào mớ tóc hoa râm đã se lại một nửa.

Thím Phùng xì một bãi nước mũi, lau vào mũi giày: “Thế này thì làm sao? Minh Nguyệt còn ở thành phố, con bé biết tin thì sẽ chịu sao nổi?” Bát Đẩu nói: “Phải gọi con bé về.”

Thím Phùng lại lau đi một vốc nước mắt: “Không giấu được đâu, về nhà nhìn thấy là biết chuyện gì rồi.”

Bát Đẩu nói: “Chỉ có thể làm thế thôi, không chịu được cũng phải chịu.”

Bát Đẩu gọi điện cho Lý Thu Tự, nói rõ sự thật. Lòng Lý Thu Tự trĩu xuống. Anh thấy rất đột ngột. Anh luôn biết Dương Kim Phượng sức khỏe không tốt, nhưng kết quả này, không thể nói là tất yếu hay ngẫu nhiên. Anh cúp điện thoại, đi đến trước quán ăn.

Minh Nguyệt qua cửa sổ vừa hay nhìn thấy anh, vẫy tay. Tim Lý Thu Tự đập rất nhanh. Khuôn mặt cô phản chiếu trên cửa kính đang nở nụ cười với anh, cô vẫn đang chờ anh vào nói chuyện tiếp.

Sau khi Lý Thu Tự bước vào, mọi thứ diễn ra như thường lệ. Anh trò chuyện một lúc về chủ đề ban nãy. Minh Nguyệt rất hoạt bát, đầy sức sống, tư duy cũng rất nhanh nhẹn. Cô đang tận hưởng tuổi thanh xuân của mình như những cô gái khác. 

Sau khi cô ăn xong, Lý Thu Tự mới nói: “Minh Nguyệt, vừa nãy thật ra là chú Bát Đẩu gọi điện.” Anh thấy nét mặt cô bắt đầu căng thẳng, nắm lấy tay cô: “Bà cháu tình hình không được tốt, bà bị ốm rồi, cần chúng ta về xem bà một chuyến. Chúng ta lên đường ngay bây giờ, chú sẽ xin phép giáo viên chủ nhiệm lớp cho cháu nghỉ học.”

“Bà mất rồi phải không chú?”

Cô cũng không biết mình hỏi câu này ra bằng cách nào. Cô còn chưa hỏi bà bị bệnh gì, ở đâu, nhưng đầu óc cô lại bảo cô hỏi ra câu này.

Lý Thu Tự ôm chặt cô, đưa cô vào xe: “Chú không biết. Bát Đẩu không nói. Đừng quá bi quan vội, chúng ta về xem bà đã.”

Điều này quá tàn nhẫn, anh không thể nói ra. Dù chỉ có thể duy trì thêm vài giờ. Anh thắt dây an toàn cho cô. Minh Nguyệt đột nhiên vùng vẫy. Cô muốn ngồi hàng ghế sau để có thể nằm xuống. Cô muốn nằm.

Lý Thu Tự lập tức cởi dây an toàn cho cô, mở cửa sau, đợi cô ngồi ổn định, xoa nhẹ nhiều lần lên má cô, không biết từ lúc nào má đã nóng bẫng lên.

Vừa ngồi yên, cô đã không còn sức lực nữa, ngả nghiêng ở đó. Đầu óc cô rất tỉnh táo, cô cảm thấy Lý Thu Tự đang lừa cô. Cô nghĩ ngay đến điều tồi tệ nhất, như vậy sẽ tốt hơn. Cô chợt lại thấy không có chuyện gì cả, có lẽ bà đang truyền nước ở trạm xá… Minh Nguyệt đột ngột gồng người, nhìn thẳng về phía trước: “Cháu chưa lấy hạt hoa mười giờ nữa.”

Lý Thu Tự thường xuyên liếc nhìn cô qua gương chiếu hậu: “Không sao, lần sau lấy cũng được. Lúc đó chú sẽ cùng cháu trồng.”

Minh Nguyệt nói: “Cháu không muốn cùng chú trồng. Bà đã hứa với cháu rồi, bà sẽ rải hạt cho cháu.”

Khóe mắt Lý Thu Tự vô thanh rơi lệ. Anh lau thật nhanh: “Được, để bà cháu trồng.”

“Vừa nãy cháu thấy một con chim!”

“Lúa mì chín rồi, vàng rộm, nhìn như sắp tự bốc cháy đến nơi.”

“Mây lớn quá!”

Minh Nguyệt lúc thì hưng phấn chỉ trỏ nói vài câu, lúc lại đặc biệt im lặng. Lý Thu Tự đáp lời cô. Cô không có ý định nói tiếp, cũng không biết mình đang nói gì.

Chạy được nửa đường, cô nói cô buồn ngủ, muốn ngủ một chút.

Lý Thu Tự nói khẽ: “Ngủ đi, về đến nhà chú sẽ gọi cháu.” Trong lòng anh nhói lên một hồi đau. Đoạn đường này quá ngắn, chưa bao giờ anh thấy nó ngắn như thế này. Dường như chỉ cần chạy thêm một lát nữa là sẽ đến nơi rồi.