Trăng Sáng Ngàn Vạn Dặm – Tung Hổ Khứu Hoa

Lý Thu Tự hiểu rằng cô bây giờ là đã đắc tội với người khác, nhưng logic lại rõ ràng. Anh gần như muốn mỉm cười, đắc tội thì đắc tội đi. So với cô, anh quả thực không đáng kể. Những người lớn có mặt ở đây càng nhỏ bé đi.

“Minh Nguyệt.” Lý Thu Tự gọi, ánh mắt mang ý đồng lõa.

Mấy người lớn tưởng anh đang trách mắng. Lý Dũng Tân nói đầy ý vị: “Cô bé, cháu giỏi lắm. Không làm sai về mặt khách quan thì không cần xin lỗi, nhưng Lý Văn là bạn học của cháu, giữa hai đứa còn cần có tình cảm bạn bè phải không?”

Minh Nguyệt nói: “Có những người thành phố cả đời cũng không thể có tình cảm với người nông thôn.”

Lý Dũng Tân nói: “Cô bé, nếu cháu nói như vậy, chúng ta không thể giao tiếp được rồi.”

Minh Nguyệt thậm chí còn đồng tình: “Con người vốn dĩ dễ ông nói gà bà nói vịt.”

Hiệu trưởng hoàn toàn bất ngờ. Nữ sinh này thực sự không hiểu chút tình người hay phép đời nào, nói ra tất cả mọi thứ, lời nói khiến người khác không thể tiếp lời. Sau này ra xã hội, còn khổ dài dài. Ông nghĩ trường học cứ đào tạo ra những mọt sách, ngây thơ chất phác, đúng là gây rắc rối cho trường. Bước tiếp theo, ông sẽ phải mở cuộc họp công tác giáo viên chủ nhiệm rồi.

“Người trẻ tuổi đây làm công việc gì nhỉ?” Lý Dũng Tân hỏi Lý Thu Tự: “Đứa nhỏ này nhà cậu lẻo mép, hoàn toàn không giống người từ nông thôn đến, cứ như sinh ra đã biết tranh luận với người khác vậy.”

Lý Thu Tự nói: “Cục trưởng Lý nói quá rồi. Tôi làm trong lĩnh vực khách sạn. Ngài xem, hay là vẫn để tụi trẻ tự giải quyết chuyện này?”

Đến nước này, cũng chỉ có thể làm vậy. Hiệu trưởng hy vọng vị phật Minh Nguyệt này nhanh chóng rời đi. Cô bé mà còn ở đây, lại nói ra những lời kinh người nữa, ông không chỉ phải mở cuộc họp giáo viên chủ nhiệm, mà còn phải đến nhà Lý Dũng Tân ngồi nữa.

Lý Thu Tự nói với hiệu trưởng và giáo viên chủ nhiệm vài câu khách sáo, đại loại như đã làm phiền. Trong lòng anh hoàn toàn không có cảm giác đó. Anh vẫn nở nụ cười dễ nhìn với mọi người.

Anh cõng Minh Nguyệt xuống lầu. Minh Nguyệt thở phì phò bên tai anh: “Cháu thể hiện tốt chứ ạ?”

Lý Thu Tự nói: “Sao cháu không báo trước với chú? Để chú cũng có còn chuẩn tốt từ trước.”

Minh Nguyệt thở dài: “Cháu không muốn nói chuyện này làm phiền chú. Cục trưởng công an là quan lớn lắm phải không ạ?”

Lý Thu Tự gật đầu: “Phải. Chắc không ai nói chuyện với ông ấy như vậy.”

Minh Nguyệt cười trộm: “Cháu cố ý đấy ạ.”

Lý Thu Tự hơi ngạc nhiên: “Cố ý hả?”

Minh Nguyệt nói: “Vâng. Cháu cứ nói như thế. Chú ấy là quan lớn, cháu nghĩ nói như vậy mới có tác dụng. Cháu tâng bốc chú ấy trước, rồi, rồi… cái này gọi là chiến thuật gì ta? Khen trước chê sau sao? Cháu đã có kế hoạch trong đầu rồi.”

Lý Thu Tự cười: “Chú không biết cháu lại có một mặt tinh ranh như vậy.”

Giọng Minh Nguyệt trở nên cẩn thận: “Lúc đó cảm thấy khá sảng khoái, nhưng cháu biết cả ba người họ đều không vui. Chú nói xem, cháu làm vậy là đúng hay sai ạ?”

Lý Thu Tự nói: “Không sao cả. Vấn đề là ở họ.”

“Thật ạ? Vậy cháu có gây rắc rối cho chú không?”

“Không. Chuyện này chẳng là gì cả.”

“Vậy cháu không bàn bạc gì với chú mà đã nói hết ra rồi, chú có giận không?”

“Không giận. Chú tự hào về cháu.”

Minh Nguyệt vui mừng, cô ôm chặt cổ anh.

“Chú đưa cháu về lớp trước, tối chúng ta sẽ nói chuyện này sau. Cháu đừng nghĩ gì cả, tập trung học nhé. Nếu những người này còn tìm cháu nữa, nhất định phải nói với chú.” Anh cảm thấy người giáo viên chủ nhiệm đó thật không ra gì, biết rõ chân cô bé đi lại khó khăn, lại bắt cô lên xuống lầu một mình.

Anh vừa đưa cô vào lớp, còn chưa xuống đến tầng một, điện thoại của Mạnh Văn San đã gọi đến, hỏi anh đã đi chưa.

Hai người gặp nhau ở cổng trường. Mạnh Văn San gọi cho anh ngay sau khi nhận điện thoại của giáo viên chủ nhiệm. Lý Thu Tự đã đoán được.

“Người ta báo cho cô rồi à?” Khuôn mặt Lý Thu Tự được ánh nắng chiếu vào, trắng đến mức phản quang.

Mạnh Văn San nói: “Xin lỗi khó đến vậy sao? Anh có biết không, đừng nói hiệu trưởng, phần lớn người trong thành phố này đều phải nể mặt Lý Dũng Tân đấy.”

Lý Thu Tự không bày tỏ ý kiến.

Mạnh Văn San tỏ vẻ xúc động: “Ông ta là hổ mặt cười đấy. Anh cả đã từng làm việc với ông ta. Minh Nguyệt là trẻ con không hiểu chuyện, sao anh cũng vậy? Anh nói năng khéo léo như thế, sao có thể để mặc Minh Nguyệt nói năng bừa bãi như thế?”

Lý Thu Tự nói: “Cô nghĩ tôi đắc tội với Lý Dũng Tân sao?”

Mạnh Văn San thở dài: “Phải. Hơn nữa còn đắc tội cả giáo viên chủ nhiệm. Hiệu trưởng sẽ trách anh ta, anh ta biết trách ai? Vẫn là Minh Nguyệt. Minh Nguyệt sau này còn phải tiếp tục học ở đây. Anh để giáo viên nhìn nhận nó thế nào? Làm sao em còn mặt mũi nhờ người ta để mắt đến con cháu chúng ta nữa?”

Lý Thu Tự nói: “Tôi hiểu. Cô nói đều có lý. Nếu giáo viên chủ nhiệm của cô bé vì chuyện này mà nhắm vào Minh Nguyệt thì anh ta hoàn toàn không có tư cách là một nhà giáo. Tôi sẽ tìm anh ta.”

Mạnh Văn San mở to mắt: “Thu Tự, anh điên rồi sao? Anh tìm người ta làm gì? Anh quá dung túng Minh Nguyệt rồi. Nó giống trẻ con nông thôn ở chỗ nào? Nó là trẻ con nông thôn, cần cái cá tính đó làm gì? Nó không có cái vốn liếng đó.”

Cô như không còn nhận ra Lý Thu Tự nữa. Anh không phải người như vậy, làm việc luôn thận trọng. Cô thậm chí còn nghi ngờ, Lý Minh Nguyệt thực ra là em gái cùng mẹ khác cha của anh.

Lý Thu Tự lại mỉm cười. Lời của Mạnh Văn San có lý lẽ của cô. Anh cũng có lý lẽ của anh, cứ như vậy thì không thể nói chuyện cùng nhau được nữa.

Mạnh Văn San còn nói thêm: “Anh không nhân cơ hội này giáo dục nó sao? Xã hội là như vậy đó. Gặp người có quyền thế thì phải khép nép, đây là chuyện rất bình thường. Xã hội và sách vở dạy không phải là một chuyện, xã hội có mặt tối của nó. Anh nên để nó nhận rõ hiện thực. Nó trước đây ở quê, không gặp phải chuyện tồi tệ nào sao? Với xuất thân như vậy, càng phải học cách linh hoạt, sau này mới ít gặp trở ngại.”

Lý Thu Tự nói: “Đó là chuyện sau này. Cô bé còn nhỏ, tam quan chưa hình thành hoàn toàn. Không nên cảm thấy mọi thứ đều là bình thường. Đợi cô bé lớn lên, sớm muộn gì cũng sẽ nhận rõ xã hội, nhưng bản chất của cô bé đã được định hình rồi, gặp chuyện sẽ có nguyên tắc và giới hạn của riêng mình.”

Mạnh Văn San không còn lời nào để nói, bất lực: “Nếu anh nghĩ như vậy, em cũng không có gì để khuyên nữa.”

Giọng Lý Thu Tự bình thản: “Tôi chưa bao giờ cần người khác khuyên.”

Anh nhìn khuôn viên trường: “Về đi. Xin lỗi vì đã khiến cô khó xử, hôm nào tôi mời cô ăn cơm.”

—

Lời xin lỗi này cuối cùng chìm vào quên lãng. Lý Văn quay lại đi học, cô ta không nói chuyện với Minh Nguyệt nữa. Các nữ sinh xa lánh Minh Nguyệt, càng giống như một sự ngầm hiểu. Vô tình nhìn thấy cô, họ lập tức quay mặt đi, hoặc tiếng cười nói đang rôm rả thì đột ngột ngừng lại khi cô bước vào nhà vệ sinh.

“Thật ấu trĩ.” Tần Thiên Minh bình luận riêng. Cô ấy cũng không có bạn bè quá thân thiết, giữ khoảng cách với mọi người, tập trung vào việc của mình. Cô ấy lý trí khuyên Minh Nguyệt đừng để chuyện như vậy trong lòng.

Chuyện này giống như chất thêm hàng lên lưng con la. Hôm nay một chút, ngày mai một chút. Ban đầu không cảm thấy gì, dần dần sẽ biết cảm giác nặng trĩu. Minh Nguyệt lúc thì có thể nghĩ thông suốt, lúc thì không. Cô đành phải viết nhật ký trở lại.

Viết lách cũng là một cách an toàn. Cô có thể trút hết mọi sự uất ức, hoang mang vào đó. Sức mạnh của Lý Văn đến từ bố cô ta sao? Mọi người tôn trọng quyền thế, ở đâu cũng vậy. Cô nhớ lại hồi còn rất nhỏ, cùng Dương Kim Phượng đi chợ phiên. Ở chợ có người của cục thuế đến thu thuế. Mỗi quầy thu một tệ, hai tệ. Mọi người vừa thấy người của cục thuế, liền tự động tôn trọng họ.

Giáo viên của cô hay hiệu trưởng gặp bố của Lý Văn, cười mãi không ngớt, nói lời hay không ngừng. Giáo viên chủ nhiệm của cô là giáo viên của một trường trung học trọng điểm, lẽ ra phải rất có học thức. Nhưng học thức trước quyền thế, dường như không đáng nhắc đến. Con người ta sống không nên có những thứ cao cả hơn sao? Những thứ cao cả đó cụ thể là gì, Minh Nguyệt vẫn chưa rõ.

Giáo viên chủ nhiệm sau đó đã tìm gặp Minh Nguyệt, làm công tác tư tưởng với cô. Giọng thầy uyển chuyển, ý là nếu cô không xin lỗi, hiệu trưởng sẽ rất khó xử. Giáo viên chủ nhiệm khen cô là đứa trẻ hiểu chuyện, nhất định sẽ vì đại cục. Minh Nguyệt thẫn thờ lắc đầu, nói với giáo viên: “Bà em từng bị một người trong làng đánh vì em gái em bị người nhà đó bắt nạt. Thầy có biết là chuyện gì không? Em đến đây đi học, đọc sách trong thư viện mới biết em gái em bị quấy rối t*nh d*c. Bà em không đòi lại được công bằng, chỉ nhận được một trận đòn. Em nhìn bà bị đánh như một con chó. Em đã thề từ sau đó tuyệt đối không để mình chịu sự sỉ nhục. Em thà chết còn hơn, đối với em, em không làm sai. Chỉ vì bố Lý Văn là cục trưởng công an mà em phải xin lỗi, đó chính là sự sỉ nhục.”

Cô nói quá bình tĩnh, nhưng nội dung lại hoàn toàn không bình thường. Giáo viên chủ nhiệm sững sờ. Lâu sau, thầy thở dài nói: “Lý Minh Nguyệt, thầy biết rồi. Thầy sẽ không bắt em xin lỗi Lý Văn nữa.”

Minh Nguyệt nói: “Thầy, em biết các thầy cô sợ đắc tội với bố Lý Văn. Em không sợ. Nhà em chỉ có một mình bà và em gái ở lại nông thôn. Ông ấy uy quyền lớn đến mấy, chẳng lẽ còn giết người sao? Lý Văn bây giờ kích động bạn học không nói chuyện với em, em cũng hiểu. Em không sợ gì cả. Em đến đây là để học, học tốt, em sẽ có thể khiến bà và em gái có cuộc sống tốt hơn.”

Cô không phải nói với giáo viên chủ nhiệm nữa mà là nói với chính mình. Giáo viên chủ nhiệm nhìn cô: “Lý Minh Nguyệt, đứa trẻ này… Hầy, đứa trẻ này. Chuyện này cứ vậy đi. Em cứ học đi, đừng suy nghĩ gì khác nữa.” Thầy muốn nói thêm gì đó với cô, nhưng lại nghĩ cô dù sao cũng mới mười mấy tuổi, thầy không thể nói quá nhiều chuyện người lớn, những điều ngầm hiểu, những điều mà ai cũng phải làm.

Giáo viên chủ nhiệm vốn định tìm cô giáo Kiều nói chuyện thêm, giờ cũng không cần nữa.

Cuối tuần trước kỳ thi cuối kỳ, Lý Thu Tự đưa cô đến bệnh viện tái khám. Chân cô cơ bản đã có thể đi lại bình thường. Bác sĩ nhớ mặt cô, nói cô đã tăng cân, sắc mặt tốt vô cùng. Lý Thu Tự cười: “Chỉ hơi có da có thịt một chút thôi, không tính là béo.”

Minh Nguyệt sờ mặt mình, thầm nghĩ: Mình sẽ không trở thành một bà cô béo ú chứ?

Lý Thu Tự đề nghị ghé qua nhà sách. Cô đến đây đã lâu, chưa đi đâu cả. Minh Nguyệt đã muốn đến nhà sách từ lâu, tiếc là không rủ được Tần Thiên Minh. Cô bạn yêu sách như mạng sống, cực kỳ thành kính.

Ngoài phố trời lạnh, nhưng mặt đường sạch sẽ. Bầu trời trên cao xanh biếc. Nhìn qua cửa sổ, các cửa hàng hai bên đường rất đẹp, tên gọi trên đó cũng rất mới lạ: cửa hàng bán quần áo, quán ăn, tiệm in ấn… Minh Nguyệt thấy người đi đường đội một chiếc mũ đẹp, liền nghĩ ngay nếu mình đội thì sẽ thế nào.

“Lúc đầu cháu hẹn Tần Thiên Minh tới nhà sách. Bạn ấy rất thích đọc sách và rất giữ gìn. Lần trước có bạn nam mượn sách bạn ấy xem, làm dầu ăn nhỏ lên, bạn ấy giận lắm.” Minh Nguyệt ngồi trong xe, quay đầu nói chuyện với Lý Thu Tự.

Tiếng còi ô tô ngoài phố bíp bíp không ngừng.

Lý Thu Tự nói: “Tần Thiên Minh trông có vẻ một đứa trẻ già dặn.”

“Bạn ấy nói người Do Thái bôi mật ong lên sách, tượng trưng cho tri thức là ngọt ngào. Sao cháu thấy kỳ quái thế. Bôi mật ong vào dính nham nháp, đọc kiểu gì?” Minh Nguyệt hỏ:, “Bạn ấy còn nói, người Do Thái là người thông minh nhất thế giới. Ai đã chứng nhận cho họ?”

Lý Thu Tự cười: “Cháu nghi ngờ sao?”

Minh Nguyệt nói: “Vâng. Nhưng Tần Thiên Minh hiểu lịch sử hơn cháu. Giáo viên Lịch sử đôi khi giảng những chuyện ngoài lề, bạn ấy đều biết. Bạn ấy còn biết về sự kiện Liên Xô tan rã, vì ngày bạn ấy sinh ra chính là ngày Liên Xô tan rã.”

Lý Thu Tự nói: “Trùng hợp vậy sao? Vậy là cô bé ấy sinh ngày 26 tháng 12 năm 1991.”

Minh Nguyệt ngạc nhiên: “Chú cũng biết ạ? Lúc đó cháu còn chưa ra đời. Cháu nhỏ tuổi hơn bạn ấy một chút.”

Lý Thu Tự nói: “Đó là một sự kiện lớn vào thời điểm đó, ảnh hưởng rất sâu rộng, đến bây giờ vẫn chưa kết thúc.”

Minh Nguyệt quá tò mò: “Có ảnh hưởng đến chúng ta không ạ?”

Lý Thu Tự gật đầu: “Đương nhiên. Cháu vừa nói người Do Thái…”

Mùi nước hoa quen thuộc, Lý Thu Tự lại ngửi thấy hương vị của quá khứ. Có phải vì nói đến người Do Thái không? Pháp thánh mà các sinh viên luật năm xưa tôn sùng là người Do Thái. Mười năm trước, anh đang viết bài luận cho Los Angeles Times về lý do tại sao nên giảm độ tuổi đồng thuận t*nh d*c hợp pháp ở Mỹ xuống mười tuổi.

Anh không nói tiếp về người Do Thái nữa, cười: “Liên Xô đã từng rất mạnh. Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh với các nước phương Tây, họ đã giành được hơn chục giải Nobel. Kẻ thù cũng phải trao giải cho họ, điều đó chứng tỏ họ thực sự phi thường. Sau khi tan rã, Mỹ trở thành chủ nhân của thế giới. Cả thế giới đều chịu ảnh hưởng của văn hóa Mỹ. Cháu nhìn McDonald’s, KFC bên đường, cùng với nhạc pop, phim Hollywood, giá trị tự do dân chủ của Mỹ. Nền kinh tế của họ chỉ cần biến động một chút cũng sẽ ảnh hưởng đến toàn thế giới. Nhiều lắm.”

Minh Nguyệt nghi hoặc: “Mỹ cũng lợi hại đến vậy sao ạ?”

Lý Thu Tự đáp phải.

Minh Nguyệt suy nghĩ một chút, nói: “Nhưng Mỹ chẳng liên quan gì đến làng cháu. Những điều chú nói, cháu hiếm khi nghe người ta nói ở quê. Chỉ có người lớn tuổi nói về kháng Mỹ cứu Triều Tiên.”

Lý Thu Tự sững sờ một chút. Anh rõ ràng đã quên rằng Trung Quốc còn có một vùng nông thôn rộng lớn, hoàn toàn không biết gì về những điều này. Xem ra Mỹ thực sự không liên quan nhiều đến người dân nông thôn Trung Quốc.

“Vẫn còn nói về kháng Mỹ cứu Triều Tiên sao?”

Minh Nguyệt nói: “Vẫn nói ạ. Mỹ dù lợi hại đến mấy, cũng là kẻ bại trận dưới tay chúng ta mà.”

Lý Thu Tự hỏi: “Vậy cháu có biết, đất nước chúng ta hiện tại có khoảng cách rất lớn với Mỹ, Mỹ là bá chủ thế giới không?”

Minh Nguyệt nói: “Hồi kháng Mỹ cứu Triều Tiên, người Mỹ đã được ăn đại tiệc rồi, quân tình nguyện thì chẳng có gì để ăn. Nhưng chủ tịch chẳng phải vẫn chỉ huy quân tình nguyện đánh bại Mỹ sao? Họ luôn tiên tiến hơn chúng ta mà?”

Lý Thu Tự cười: “Vậy cháu nghĩ tại sao chúng ta lại đánh bại được một đối thủ mạnh như vậy?”

Minh Nguyệt không cần nghĩ: “Dựa vào niềm tin, dựa vào ý chí kiên cường. Khi cháu học bài về Khâu Thiếu Vân, đọc đến đâu nước mắt cứ chảy xuống đến đó. Nghe ông kể về việc con trai chủ tịch hy sinh như thế nào, cháu đã nghĩ, chủ tịch mất đi đứa con trai tốt như vậy, đau khổ biết bao, lại không thể để người khác biết, người còn phải lãnh đạo đất nước. Cháu cứ nghe những chuyện vĩ đại như vậy là lại rơi nước mắt.”

Lý Thu Tự nghĩ, đây là tình cảm chân thành và ngây thơ nhất của một đứa trẻ nông thôn đối với các liệt sĩ, đối với lãnh tụ. Cô tin tưởng sâu sắc vào điều đó, rưng rưng nước mắt. Cô chưa từng tiếp xúc với mạng lưới Internet của thành phố, không biết trong không gian ảo, mọi thứ đều có thể bị nghi ngờ, sự vĩ đại có thể bị phân rã. Cô không biết gì về những điều này. Anh trầm tư nhìn con đường phía trước, tự hỏi liệu khi cô trưởng thành liệu có giữ được sự nhất quán này, hay sẽ bị những quan điểm, trào lưu mới ảnh hưởng và thay đổi? Anh không tính là già, nhưng cô lại càng trẻ hơn. Vô số thiếu niên trẻ tuổi như cô, tương lai điều gì sẽ chiếm lĩnh tư tưởng của họ? Dẫn dắt giá trị quan của họ?

Minh Nguyệt đột nhiên bám vào lưng ghế, nhoài người về phía trước: “Chú vừa nói, Liên Xô là một quốc gia hùng mạnh, mạnh mẽ như vậy, sao lại tan rã?”

Điều này làm Lý Thu Tự giật mình. Anh hoàn hồn cười, đưa tay xoa má cô: “Ngồi thẳng lại.”

Lòng cô dâng trào cảm xúc. Cô cảm thấy có quá nhiều điều mình không biết. Cô hy vọng ngoài việc học sách giáo khoa, có thể giao lưu với người khác, tốt nhất là với một người có đầu óc phong phú, học thức uyên bác. Trong mắt cô, Lý Thu Tự chính là người như vậy.

Lý Thu Tự nói: “Nguyên nhân tan rã quá phức tạp. Trước đây họ có lý tưởng cao cả nhất của nhân loại. Nhưng những điều cao cả có thể tinh thần sẽ là vĩnh cửu, còn trong thực tế, rất khó để thực sự tồn tại liên tục, trên quy mô lớn. Sinh vật con người này, vốn dĩ có những điểm yếu không thể vượt qua, chẳng hạn như tham lam, hại người lợi mình. Kẻ thù đã lợi dụng điểm yếu của người khổng lồ, cuối cùng chia cắt người khổng lồ.”

Minh Nguyệt thấy những từ này quá xa lạ. Những lời như vậy, cô không thể nói ra, Lý Thu Tự thì có thể. Cũng không ai từng nói chuyện này với cô.

“Lý tưởng cao cả nhất của nhân loại là gì ạ?”

Lý Thu Tự dường như đang suy nghĩ nên nói thế nào để cô dễ hiểu. Anh dừng lại một lát.

“Chính là điều cháu hỏi chú hôm trước: Tại sao bà cháu lao động chăm chỉ cả đời, chịu khổ, cũng không kiếm được bao nhiêu tiền, tại sao chú lại kiếm được nhiều như vậy. Ngoài yếu tố thi đại học, còn có những điều khác. Cháu bây giờ còn nhỏ, lớn lên sẽ hiểu. Lý tưởng ban đầu của Liên Xô chính là không để chuyện này xảy ra, mọi người bình đẳng hơn. Cháu còn nhớ ngày đầu tiên cháu đến đã nói gì không?”

“Gì ạ?”

“Cháu nói những công nhân xây những tòa nhà lớn này thật vĩ đại. Lý tưởng của Liên Xô chính là để công nhân thực sự vĩ đại. Không chỉ là công nhân mà là tất cả người lao động.”

Minh Nguyệt hoàn toàn choáng váng. Cô chưa bao giờ nghĩ rằng thực sự đã từng có một thế giới như vậy, nhưng nó lại biến mất. Cô không hiểu lắm về cách chia cắt, vô cùng tiếc nuối. Đồng thời, cô ngạc nhiên khi Lý Thu Tự biết những điều này, nói chuyện thao thao bất tuyệt. 

Trước đây cô luôn nghĩ mình là ếch ngồi đáy giếng vì chưa thấy thành phố. Bây giờ thấy, đây mới là ếch ngồi đáy giếng. Những điều cô không hiểu, không chỉ là nhà cao tầng, ô tô, đường rộng, đồ vật đẹp, cô gần như còn chưa chạm được đến lớp da ngoài của thế giới rộng lớn này!

Tất cả những gì đã từng tồn tại và đang tồn tại trên thế giới này, đều tạo ra một sức hút đối với Minh Nguyệt. Cô khao khát muốn biết, muốn tìm hiểu ngọn nguồn sự việc. Trong đầu cô hiện ra một quả địa cầu tròn, nhắm mắt lại, quả địa cầu tập trung vào bản đồ Trung Quốc, rồi định vị đến thành phố này, rồi đến huyện, đến thị trấn, đến thôn làng… Nghĩ ngược lại, phạm vi mở rộng từng chút một. Cô như đột nhiên bước vào vũ trụ vô tận. Nhìn lại trái đất cũng nhỏ bé đến vậy.

Cô bật mở mắt, dường như lúc này mới nghe thấy câu nói của chú Bát Đẩu mấy năm trước: Con người sống đều nên có tinh thần của riêng mình.

Tinh thần cũng như cái miệng, cần phải ăn. Không ăn thì sẽ trống rỗng.

Minh Nguyệt cảm thấy mình đã khám phá ra điều gì đó phi thường. Lòng cô dâng lên một đợt kích động. Cô không kìm được nói: “Cháu thực sự thích nghe chú kể những điều này. Cháu cũng muốn biết, chú có thể giới thiệu sách cho cháu không?”

Lý Thu Tự cười: “Không vội. Cháu mới mười mấy tuổi, còn rất nhiều thời gian để tăng thêm vốn sống. Sách phải đọc từng chút một. Cùng một cuốn sách, mười năm hay tám năm sau đọc lại, cảm nhận có thể khác đi rồi.”

Minh Nguyệt nói: “Cháu thực sự ngưỡng mộ chú, đã biết nhiều như vậy.”

“Chuyện này không đáng gì. Cháu thích học hỏi, thích suy nghĩ, sau này hiểu biết sẽ nhiều hơn chú. Khoảng năm lớp năm, chú có học tiếng Nga với một người sống gần nhà.”

Anh đột nhiên nhắc đến chuyện quá khứ. Minh Nguyệt ngạc nhiên: “Tiếng Nga? Chú nói được không ạ?”

“Một chút. Nếu ông ấy còn sống chắc cũng khoảng bảy mươi tuổi rồi. Ông ấy biết kéo đàn accordion, có thể hát các bài hát tiếng Nga.”

“Chú có biết không?”

“Chắc vẫn còn nhớ.”

“Vậy chú có thể hát cho cháu nghe được không?”

Lý Thu Tự mỉm cười, không từ chối, hát a cappella vài câu bài Katyusha. Minh Nguyệt nghe xong cười khúc khích: “Giọng chú nghe như lưỡi bị líu lại. Tiếng Nga chắc khó học lắm.”

Cô lẩm bẩm trong miệng, cong lưỡi lung tung, phát ra vài âm thanh, bắt chước Lý Thu Tự.

Lý Thu Tự đột nhiên nói: “Đáng lẽ phải rẽ rồi. Giờ chỉ có thể quay đầu ở ngã tư tiếp theo.”

Minh Nguyệt lập tức ngừng lại: “Chúng ta đi quá rồi ạ?”

Lý Thu Tự cười: “Phải. Đều tại cháu ồn ào quá, như cái loa phóng thanh nhỏ vậy.”

Lý Thu Tự hiểu rằng cô bây giờ là đã đắc tội với người khác, nhưng logic lại rõ ràng. Anh gần như muốn mỉm cười, đắc tội thì đắc tội đi. So với cô, anh quả thực không đáng kể. Những người lớn có mặt ở đây càng nhỏ bé đi.

“Minh Nguyệt.” Lý Thu Tự gọi, ánh mắt mang ý đồng lõa.

Mấy người lớn tưởng anh đang trách mắng. Lý Dũng Tân nói đầy ý vị: “Cô bé, cháu giỏi lắm. Không làm sai về mặt khách quan thì không cần xin lỗi, nhưng Lý Văn là bạn học của cháu, giữa hai đứa còn cần có tình cảm bạn bè phải không?”

Minh Nguyệt nói: “Có những người thành phố cả đời cũng không thể có tình cảm với người nông thôn.”

Lý Dũng Tân nói: “Cô bé, nếu cháu nói như vậy, chúng ta không thể giao tiếp được rồi.”

Minh Nguyệt thậm chí còn đồng tình: “Con người vốn dĩ dễ ông nói gà bà nói vịt.”

Hiệu trưởng hoàn toàn bất ngờ. Nữ sinh này thực sự không hiểu chút tình người hay phép đời nào, nói ra tất cả mọi thứ, lời nói khiến người khác không thể tiếp lời. Sau này ra xã hội, còn khổ dài dài. Ông nghĩ trường học cứ đào tạo ra những mọt sách, ngây thơ chất phác, đúng là gây rắc rối cho trường. Bước tiếp theo, ông sẽ phải mở cuộc họp công tác giáo viên chủ nhiệm rồi.

“Người trẻ tuổi đây làm công việc gì nhỉ?” Lý Dũng Tân hỏi Lý Thu Tự: “Đứa nhỏ này nhà cậu lẻo mép, hoàn toàn không giống người từ nông thôn đến, cứ như sinh ra đã biết tranh luận với người khác vậy.”

Lý Thu Tự nói: “Cục trưởng Lý nói quá rồi. Tôi làm trong lĩnh vực khách sạn. Ngài xem, hay là vẫn để tụi trẻ tự giải quyết chuyện này?”

Đến nước này, cũng chỉ có thể làm vậy. Hiệu trưởng hy vọng vị phật Minh Nguyệt này nhanh chóng rời đi. Cô bé mà còn ở đây, lại nói ra những lời kinh người nữa, ông không chỉ phải mở cuộc họp giáo viên chủ nhiệm, mà còn phải đến nhà Lý Dũng Tân ngồi nữa.

Lý Thu Tự nói với hiệu trưởng và giáo viên chủ nhiệm vài câu khách sáo, đại loại như đã làm phiền. Trong lòng anh hoàn toàn không có cảm giác đó. Anh vẫn nở nụ cười dễ nhìn với mọi người.

Anh cõng Minh Nguyệt xuống lầu. Minh Nguyệt thở phì phò bên tai anh: “Cháu thể hiện tốt chứ ạ?”

Lý Thu Tự nói: “Sao cháu không báo trước với chú? Để chú cũng có còn chuẩn tốt từ trước.”

Minh Nguyệt thở dài: “Cháu không muốn nói chuyện này làm phiền chú. Cục trưởng công an là quan lớn lắm phải không ạ?”

Lý Thu Tự gật đầu: “Phải. Chắc không ai nói chuyện với ông ấy như vậy.”

Minh Nguyệt cười trộm: “Cháu cố ý đấy ạ.”

Lý Thu Tự hơi ngạc nhiên: “Cố ý hả?”

Minh Nguyệt nói: “Vâng. Cháu cứ nói như thế. Chú ấy là quan lớn, cháu nghĩ nói như vậy mới có tác dụng. Cháu tâng bốc chú ấy trước, rồi, rồi… cái này gọi là chiến thuật gì ta? Khen trước chê sau sao? Cháu đã có kế hoạch trong đầu rồi.”

Lý Thu Tự cười: “Chú không biết cháu lại có một mặt tinh ranh như vậy.”

Giọng Minh Nguyệt trở nên cẩn thận: “Lúc đó cảm thấy khá sảng khoái, nhưng cháu biết cả ba người họ đều không vui. Chú nói xem, cháu làm vậy là đúng hay sai ạ?”

Lý Thu Tự nói: “Không sao cả. Vấn đề là ở họ.”

“Thật ạ? Vậy cháu có gây rắc rối cho chú không?”

“Không. Chuyện này chẳng là gì cả.”

“Vậy cháu không bàn bạc gì với chú mà đã nói hết ra rồi, chú có giận không?”

“Không giận. Chú tự hào về cháu.”

Minh Nguyệt vui mừng, cô ôm chặt cổ anh.

“Chú đưa cháu về lớp trước, tối chúng ta sẽ nói chuyện này sau. Cháu đừng nghĩ gì cả, tập trung học nhé. Nếu những người này còn tìm cháu nữa, nhất định phải nói với chú.” Anh cảm thấy người giáo viên chủ nhiệm đó thật không ra gì, biết rõ chân cô bé đi lại khó khăn, lại bắt cô lên xuống lầu một mình.

Anh vừa đưa cô vào lớp, còn chưa xuống đến tầng một, điện thoại của Mạnh Văn San đã gọi đến, hỏi anh đã đi chưa.

Hai người gặp nhau ở cổng trường. Mạnh Văn San gọi cho anh ngay sau khi nhận điện thoại của giáo viên chủ nhiệm. Lý Thu Tự đã đoán được.

“Người ta báo cho cô rồi à?” Khuôn mặt Lý Thu Tự được ánh nắng chiếu vào, trắng đến mức phản quang.

Mạnh Văn San nói: “Xin lỗi khó đến vậy sao? Anh có biết không, đừng nói hiệu trưởng, phần lớn người trong thành phố này đều phải nể mặt Lý Dũng Tân đấy.”

Lý Thu Tự không bày tỏ ý kiến.

Mạnh Văn San tỏ vẻ xúc động: “Ông ta là hổ mặt cười đấy. Anh cả đã từng làm việc với ông ta. Minh Nguyệt là trẻ con không hiểu chuyện, sao anh cũng vậy? Anh nói năng khéo léo như thế, sao có thể để mặc Minh Nguyệt nói năng bừa bãi như thế?”

Lý Thu Tự nói: “Cô nghĩ tôi đắc tội với Lý Dũng Tân sao?”

Mạnh Văn San thở dài: “Phải. Hơn nữa còn đắc tội cả giáo viên chủ nhiệm. Hiệu trưởng sẽ trách anh ta, anh ta biết trách ai? Vẫn là Minh Nguyệt. Minh Nguyệt sau này còn phải tiếp tục học ở đây. Anh để giáo viên nhìn nhận nó thế nào? Làm sao em còn mặt mũi nhờ người ta để mắt đến con cháu chúng ta nữa?”

Lý Thu Tự nói: “Tôi hiểu. Cô nói đều có lý. Nếu giáo viên chủ nhiệm của cô bé vì chuyện này mà nhắm vào Minh Nguyệt thì anh ta hoàn toàn không có tư cách là một nhà giáo. Tôi sẽ tìm anh ta.”

Mạnh Văn San mở to mắt: “Thu Tự, anh điên rồi sao? Anh tìm người ta làm gì? Anh quá dung túng Minh Nguyệt rồi. Nó giống trẻ con nông thôn ở chỗ nào? Nó là trẻ con nông thôn, cần cái cá tính đó làm gì? Nó không có cái vốn liếng đó.”

Cô như không còn nhận ra Lý Thu Tự nữa. Anh không phải người như vậy, làm việc luôn thận trọng. Cô thậm chí còn nghi ngờ, Lý Minh Nguyệt thực ra là em gái cùng mẹ khác cha của anh.

Lý Thu Tự lại mỉm cười. Lời của Mạnh Văn San có lý lẽ của cô. Anh cũng có lý lẽ của anh, cứ như vậy thì không thể nói chuyện cùng nhau được nữa.

Mạnh Văn San còn nói thêm: “Anh không nhân cơ hội này giáo dục nó sao? Xã hội là như vậy đó. Gặp người có quyền thế thì phải khép nép, đây là chuyện rất bình thường. Xã hội và sách vở dạy không phải là một chuyện, xã hội có mặt tối của nó. Anh nên để nó nhận rõ hiện thực. Nó trước đây ở quê, không gặp phải chuyện tồi tệ nào sao? Với xuất thân như vậy, càng phải học cách linh hoạt, sau này mới ít gặp trở ngại.”

Lý Thu Tự nói: “Đó là chuyện sau này. Cô bé còn nhỏ, tam quan chưa hình thành hoàn toàn. Không nên cảm thấy mọi thứ đều là bình thường. Đợi cô bé lớn lên, sớm muộn gì cũng sẽ nhận rõ xã hội, nhưng bản chất của cô bé đã được định hình rồi, gặp chuyện sẽ có nguyên tắc và giới hạn của riêng mình.”

Mạnh Văn San không còn lời nào để nói, bất lực: “Nếu anh nghĩ như vậy, em cũng không có gì để khuyên nữa.”

Giọng Lý Thu Tự bình thản: “Tôi chưa bao giờ cần người khác khuyên.”

Anh nhìn khuôn viên trường: “Về đi. Xin lỗi vì đã khiến cô khó xử, hôm nào tôi mời cô ăn cơm.”

—

Lời xin lỗi này cuối cùng chìm vào quên lãng. Lý Văn quay lại đi học, cô ta không nói chuyện với Minh Nguyệt nữa. Các nữ sinh xa lánh Minh Nguyệt, càng giống như một sự ngầm hiểu. Vô tình nhìn thấy cô, họ lập tức quay mặt đi, hoặc tiếng cười nói đang rôm rả thì đột ngột ngừng lại khi cô bước vào nhà vệ sinh.

“Thật ấu trĩ.” Tần Thiên Minh bình luận riêng. Cô ấy cũng không có bạn bè quá thân thiết, giữ khoảng cách với mọi người, tập trung vào việc của mình. Cô ấy lý trí khuyên Minh Nguyệt đừng để chuyện như vậy trong lòng.

Chuyện này giống như chất thêm hàng lên lưng con la. Hôm nay một chút, ngày mai một chút. Ban đầu không cảm thấy gì, dần dần sẽ biết cảm giác nặng trĩu. Minh Nguyệt lúc thì có thể nghĩ thông suốt, lúc thì không. Cô đành phải viết nhật ký trở lại.

Viết lách cũng là một cách an toàn. Cô có thể trút hết mọi sự uất ức, hoang mang vào đó. Sức mạnh của Lý Văn đến từ bố cô ta sao? Mọi người tôn trọng quyền thế, ở đâu cũng vậy. Cô nhớ lại hồi còn rất nhỏ, cùng Dương Kim Phượng đi chợ phiên. Ở chợ có người của cục thuế đến thu thuế. Mỗi quầy thu một tệ, hai tệ. Mọi người vừa thấy người của cục thuế, liền tự động tôn trọng họ.

Giáo viên của cô hay hiệu trưởng gặp bố của Lý Văn, cười mãi không ngớt, nói lời hay không ngừng. Giáo viên chủ nhiệm của cô là giáo viên của một trường trung học trọng điểm, lẽ ra phải rất có học thức. Nhưng học thức trước quyền thế, dường như không đáng nhắc đến. Con người ta sống không nên có những thứ cao cả hơn sao? Những thứ cao cả đó cụ thể là gì, Minh Nguyệt vẫn chưa rõ.

Giáo viên chủ nhiệm sau đó đã tìm gặp Minh Nguyệt, làm công tác tư tưởng với cô. Giọng thầy uyển chuyển, ý là nếu cô không xin lỗi, hiệu trưởng sẽ rất khó xử. Giáo viên chủ nhiệm khen cô là đứa trẻ hiểu chuyện, nhất định sẽ vì đại cục. Minh Nguyệt thẫn thờ lắc đầu, nói với giáo viên: “Bà em từng bị một người trong làng đánh vì em gái em bị người nhà đó bắt nạt. Thầy có biết là chuyện gì không? Em đến đây đi học, đọc sách trong thư viện mới biết em gái em bị quấy rối t*nh d*c. Bà em không đòi lại được công bằng, chỉ nhận được một trận đòn. Em nhìn bà bị đánh như một con chó. Em đã thề từ sau đó tuyệt đối không để mình chịu sự sỉ nhục. Em thà chết còn hơn, đối với em, em không làm sai. Chỉ vì bố Lý Văn là cục trưởng công an mà em phải xin lỗi, đó chính là sự sỉ nhục.”

Cô nói quá bình tĩnh, nhưng nội dung lại hoàn toàn không bình thường. Giáo viên chủ nhiệm sững sờ. Lâu sau, thầy thở dài nói: “Lý Minh Nguyệt, thầy biết rồi. Thầy sẽ không bắt em xin lỗi Lý Văn nữa.”

Minh Nguyệt nói: “Thầy, em biết các thầy cô sợ đắc tội với bố Lý Văn. Em không sợ. Nhà em chỉ có một mình bà và em gái ở lại nông thôn. Ông ấy uy quyền lớn đến mấy, chẳng lẽ còn giết người sao? Lý Văn bây giờ kích động bạn học không nói chuyện với em, em cũng hiểu. Em không sợ gì cả. Em đến đây là để học, học tốt, em sẽ có thể khiến bà và em gái có cuộc sống tốt hơn.”

Cô không phải nói với giáo viên chủ nhiệm nữa mà là nói với chính mình. Giáo viên chủ nhiệm nhìn cô: “Lý Minh Nguyệt, đứa trẻ này… Hầy, đứa trẻ này. Chuyện này cứ vậy đi. Em cứ học đi, đừng suy nghĩ gì khác nữa.” Thầy muốn nói thêm gì đó với cô, nhưng lại nghĩ cô dù sao cũng mới mười mấy tuổi, thầy không thể nói quá nhiều chuyện người lớn, những điều ngầm hiểu, những điều mà ai cũng phải làm.

Giáo viên chủ nhiệm vốn định tìm cô giáo Kiều nói chuyện thêm, giờ cũng không cần nữa.

Cuối tuần trước kỳ thi cuối kỳ, Lý Thu Tự đưa cô đến bệnh viện tái khám. Chân cô cơ bản đã có thể đi lại bình thường. Bác sĩ nhớ mặt cô, nói cô đã tăng cân, sắc mặt tốt vô cùng. Lý Thu Tự cười: “Chỉ hơi có da có thịt một chút thôi, không tính là béo.”

Minh Nguyệt sờ mặt mình, thầm nghĩ: Mình sẽ không trở thành một bà cô béo ú chứ?

Lý Thu Tự đề nghị ghé qua nhà sách. Cô đến đây đã lâu, chưa đi đâu cả. Minh Nguyệt đã muốn đến nhà sách từ lâu, tiếc là không rủ được Tần Thiên Minh. Cô bạn yêu sách như mạng sống, cực kỳ thành kính.

Ngoài phố trời lạnh, nhưng mặt đường sạch sẽ. Bầu trời trên cao xanh biếc. Nhìn qua cửa sổ, các cửa hàng hai bên đường rất đẹp, tên gọi trên đó cũng rất mới lạ: cửa hàng bán quần áo, quán ăn, tiệm in ấn… Minh Nguyệt thấy người đi đường đội một chiếc mũ đẹp, liền nghĩ ngay nếu mình đội thì sẽ thế nào.

“Lúc đầu cháu hẹn Tần Thiên Minh tới nhà sách. Bạn ấy rất thích đọc sách và rất giữ gìn. Lần trước có bạn nam mượn sách bạn ấy xem, làm dầu ăn nhỏ lên, bạn ấy giận lắm.” Minh Nguyệt ngồi trong xe, quay đầu nói chuyện với Lý Thu Tự.

Tiếng còi ô tô ngoài phố bíp bíp không ngừng.

Lý Thu Tự nói: “Tần Thiên Minh trông có vẻ một đứa trẻ già dặn.”

“Bạn ấy nói người Do Thái bôi mật ong lên sách, tượng trưng cho tri thức là ngọt ngào. Sao cháu thấy kỳ quái thế. Bôi mật ong vào dính nham nháp, đọc kiểu gì?” Minh Nguyệt hỏ:, “Bạn ấy còn nói, người Do Thái là người thông minh nhất thế giới. Ai đã chứng nhận cho họ?”

Lý Thu Tự cười: “Cháu nghi ngờ sao?”

Minh Nguyệt nói: “Vâng. Nhưng Tần Thiên Minh hiểu lịch sử hơn cháu. Giáo viên Lịch sử đôi khi giảng những chuyện ngoài lề, bạn ấy đều biết. Bạn ấy còn biết về sự kiện Liên Xô tan rã, vì ngày bạn ấy sinh ra chính là ngày Liên Xô tan rã.”

Lý Thu Tự nói: “Trùng hợp vậy sao? Vậy là cô bé ấy sinh ngày 26 tháng 12 năm 1991.”

Minh Nguyệt ngạc nhiên: “Chú cũng biết ạ? Lúc đó cháu còn chưa ra đời. Cháu nhỏ tuổi hơn bạn ấy một chút.”

Lý Thu Tự nói: “Đó là một sự kiện lớn vào thời điểm đó, ảnh hưởng rất sâu rộng, đến bây giờ vẫn chưa kết thúc.”

Minh Nguyệt quá tò mò: “Có ảnh hưởng đến chúng ta không ạ?”

Lý Thu Tự gật đầu: “Đương nhiên. Cháu vừa nói người Do Thái…”

Mùi nước hoa quen thuộc, Lý Thu Tự lại ngửi thấy hương vị của quá khứ. Có phải vì nói đến người Do Thái không? Pháp thánh mà các sinh viên luật năm xưa tôn sùng là người Do Thái. Mười năm trước, anh đang viết bài luận cho Los Angeles Times về lý do tại sao nên giảm độ tuổi đồng thuận t*nh d*c hợp pháp ở Mỹ xuống mười tuổi.

Anh không nói tiếp về người Do Thái nữa, cười: “Liên Xô đã từng rất mạnh. Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh với các nước phương Tây, họ đã giành được hơn chục giải Nobel. Kẻ thù cũng phải trao giải cho họ, điều đó chứng tỏ họ thực sự phi thường. Sau khi tan rã, Mỹ trở thành chủ nhân của thế giới. Cả thế giới đều chịu ảnh hưởng của văn hóa Mỹ. Cháu nhìn McDonald’s, KFC bên đường, cùng với nhạc pop, phim Hollywood, giá trị tự do dân chủ của Mỹ. Nền kinh tế của họ chỉ cần biến động một chút cũng sẽ ảnh hưởng đến toàn thế giới. Nhiều lắm.”

Minh Nguyệt nghi hoặc: “Mỹ cũng lợi hại đến vậy sao ạ?”

Lý Thu Tự đáp phải.

Minh Nguyệt suy nghĩ một chút, nói: “Nhưng Mỹ chẳng liên quan gì đến làng cháu. Những điều chú nói, cháu hiếm khi nghe người ta nói ở quê. Chỉ có người lớn tuổi nói về kháng Mỹ cứu Triều Tiên.”

Lý Thu Tự sững sờ một chút. Anh rõ ràng đã quên rằng Trung Quốc còn có một vùng nông thôn rộng lớn, hoàn toàn không biết gì về những điều này. Xem ra Mỹ thực sự không liên quan nhiều đến người dân nông thôn Trung Quốc.

“Vẫn còn nói về kháng Mỹ cứu Triều Tiên sao?”

Minh Nguyệt nói: “Vẫn nói ạ. Mỹ dù lợi hại đến mấy, cũng là kẻ bại trận dưới tay chúng ta mà.”

Lý Thu Tự hỏi: “Vậy cháu có biết, đất nước chúng ta hiện tại có khoảng cách rất lớn với Mỹ, Mỹ là bá chủ thế giới không?”

Minh Nguyệt nói: “Hồi kháng Mỹ cứu Triều Tiên, người Mỹ đã được ăn đại tiệc rồi, quân tình nguyện thì chẳng có gì để ăn. Nhưng chủ tịch chẳng phải vẫn chỉ huy quân tình nguyện đánh bại Mỹ sao? Họ luôn tiên tiến hơn chúng ta mà?”

Lý Thu Tự cười: “Vậy cháu nghĩ tại sao chúng ta lại đánh bại được một đối thủ mạnh như vậy?”

Minh Nguyệt không cần nghĩ: “Dựa vào niềm tin, dựa vào ý chí kiên cường. Khi cháu học bài về Khâu Thiếu Vân, đọc đến đâu nước mắt cứ chảy xuống đến đó. Nghe ông kể về việc con trai chủ tịch hy sinh như thế nào, cháu đã nghĩ, chủ tịch mất đi đứa con trai tốt như vậy, đau khổ biết bao, lại không thể để người khác biết, người còn phải lãnh đạo đất nước. Cháu cứ nghe những chuyện vĩ đại như vậy là lại rơi nước mắt.”

Lý Thu Tự nghĩ, đây là tình cảm chân thành và ngây thơ nhất của một đứa trẻ nông thôn đối với các liệt sĩ, đối với lãnh tụ. Cô tin tưởng sâu sắc vào điều đó, rưng rưng nước mắt. Cô chưa từng tiếp xúc với mạng lưới Internet của thành phố, không biết trong không gian ảo, mọi thứ đều có thể bị nghi ngờ, sự vĩ đại có thể bị phân rã. Cô không biết gì về những điều này. Anh trầm tư nhìn con đường phía trước, tự hỏi liệu khi cô trưởng thành liệu có giữ được sự nhất quán này, hay sẽ bị những quan điểm, trào lưu mới ảnh hưởng và thay đổi? Anh không tính là già, nhưng cô lại càng trẻ hơn. Vô số thiếu niên trẻ tuổi như cô, tương lai điều gì sẽ chiếm lĩnh tư tưởng của họ? Dẫn dắt giá trị quan của họ?

Minh Nguyệt đột nhiên bám vào lưng ghế, nhoài người về phía trước: “Chú vừa nói, Liên Xô là một quốc gia hùng mạnh, mạnh mẽ như vậy, sao lại tan rã?”

Điều này làm Lý Thu Tự giật mình. Anh hoàn hồn cười, đưa tay xoa má cô: “Ngồi thẳng lại.”

Lòng cô dâng trào cảm xúc. Cô cảm thấy có quá nhiều điều mình không biết. Cô hy vọng ngoài việc học sách giáo khoa, có thể giao lưu với người khác, tốt nhất là với một người có đầu óc phong phú, học thức uyên bác. Trong mắt cô, Lý Thu Tự chính là người như vậy.

Lý Thu Tự nói: “Nguyên nhân tan rã quá phức tạp. Trước đây họ có lý tưởng cao cả nhất của nhân loại. Nhưng những điều cao cả có thể tinh thần sẽ là vĩnh cửu, còn trong thực tế, rất khó để thực sự tồn tại liên tục, trên quy mô lớn. Sinh vật con người này, vốn dĩ có những điểm yếu không thể vượt qua, chẳng hạn như tham lam, hại người lợi mình. Kẻ thù đã lợi dụng điểm yếu của người khổng lồ, cuối cùng chia cắt người khổng lồ.”

Minh Nguyệt thấy những từ này quá xa lạ. Những lời như vậy, cô không thể nói ra, Lý Thu Tự thì có thể. Cũng không ai từng nói chuyện này với cô.

“Lý tưởng cao cả nhất của nhân loại là gì ạ?”

Lý Thu Tự dường như đang suy nghĩ nên nói thế nào để cô dễ hiểu. Anh dừng lại một lát.

“Chính là điều cháu hỏi chú hôm trước: Tại sao bà cháu lao động chăm chỉ cả đời, chịu khổ, cũng không kiếm được bao nhiêu tiền, tại sao chú lại kiếm được nhiều như vậy. Ngoài yếu tố thi đại học, còn có những điều khác. Cháu bây giờ còn nhỏ, lớn lên sẽ hiểu. Lý tưởng ban đầu của Liên Xô chính là không để chuyện này xảy ra, mọi người bình đẳng hơn. Cháu còn nhớ ngày đầu tiên cháu đến đã nói gì không?”

“Gì ạ?”

“Cháu nói những công nhân xây những tòa nhà lớn này thật vĩ đại. Lý tưởng của Liên Xô chính là để công nhân thực sự vĩ đại. Không chỉ là công nhân mà là tất cả người lao động.”

Minh Nguyệt hoàn toàn choáng váng. Cô chưa bao giờ nghĩ rằng thực sự đã từng có một thế giới như vậy, nhưng nó lại biến mất. Cô không hiểu lắm về cách chia cắt, vô cùng tiếc nuối. Đồng thời, cô ngạc nhiên khi Lý Thu Tự biết những điều này, nói chuyện thao thao bất tuyệt. 

Trước đây cô luôn nghĩ mình là ếch ngồi đáy giếng vì chưa thấy thành phố. Bây giờ thấy, đây mới là ếch ngồi đáy giếng. Những điều cô không hiểu, không chỉ là nhà cao tầng, ô tô, đường rộng, đồ vật đẹp, cô gần như còn chưa chạm được đến lớp da ngoài của thế giới rộng lớn này!

Tất cả những gì đã từng tồn tại và đang tồn tại trên thế giới này, đều tạo ra một sức hút đối với Minh Nguyệt. Cô khao khát muốn biết, muốn tìm hiểu ngọn nguồn sự việc. Trong đầu cô hiện ra một quả địa cầu tròn, nhắm mắt lại, quả địa cầu tập trung vào bản đồ Trung Quốc, rồi định vị đến thành phố này, rồi đến huyện, đến thị trấn, đến thôn làng… Nghĩ ngược lại, phạm vi mở rộng từng chút một. Cô như đột nhiên bước vào vũ trụ vô tận. Nhìn lại trái đất cũng nhỏ bé đến vậy.

Cô bật mở mắt, dường như lúc này mới nghe thấy câu nói của chú Bát Đẩu mấy năm trước: Con người sống đều nên có tinh thần của riêng mình.

Tinh thần cũng như cái miệng, cần phải ăn. Không ăn thì sẽ trống rỗng.

Minh Nguyệt cảm thấy mình đã khám phá ra điều gì đó phi thường. Lòng cô dâng lên một đợt kích động. Cô không kìm được nói: “Cháu thực sự thích nghe chú kể những điều này. Cháu cũng muốn biết, chú có thể giới thiệu sách cho cháu không?”

Lý Thu Tự cười: “Không vội. Cháu mới mười mấy tuổi, còn rất nhiều thời gian để tăng thêm vốn sống. Sách phải đọc từng chút một. Cùng một cuốn sách, mười năm hay tám năm sau đọc lại, cảm nhận có thể khác đi rồi.”

Minh Nguyệt nói: “Cháu thực sự ngưỡng mộ chú, đã biết nhiều như vậy.”

“Chuyện này không đáng gì. Cháu thích học hỏi, thích suy nghĩ, sau này hiểu biết sẽ nhiều hơn chú. Khoảng năm lớp năm, chú có học tiếng Nga với một người sống gần nhà.”

Anh đột nhiên nhắc đến chuyện quá khứ. Minh Nguyệt ngạc nhiên: “Tiếng Nga? Chú nói được không ạ?”

“Một chút. Nếu ông ấy còn sống chắc cũng khoảng bảy mươi tuổi rồi. Ông ấy biết kéo đàn accordion, có thể hát các bài hát tiếng Nga.”

“Chú có biết không?”

“Chắc vẫn còn nhớ.”

“Vậy chú có thể hát cho cháu nghe được không?”

Lý Thu Tự mỉm cười, không từ chối, hát a cappella vài câu bài Katyusha. Minh Nguyệt nghe xong cười khúc khích: “Giọng chú nghe như lưỡi bị líu lại. Tiếng Nga chắc khó học lắm.”

Cô lẩm bẩm trong miệng, cong lưỡi lung tung, phát ra vài âm thanh, bắt chước Lý Thu Tự.

Lý Thu Tự đột nhiên nói: “Đáng lẽ phải rẽ rồi. Giờ chỉ có thể quay đầu ở ngã tư tiếp theo.”

Minh Nguyệt lập tức ngừng lại: “Chúng ta đi quá rồi ạ?”

Lý Thu Tự cười: “Phải. Đều tại cháu ồn ào quá, như cái loa phóng thanh nhỏ vậy.”